Giải Bài 1 trang 55 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

1. Nhận xét sự thay đổi cường độ dòng điện khi thay đổi hiệu điện thế

Từ Bảng 11.2, khi tăng hiệu điện thế $U$ giữa hai đầu vật dẫn thì cường độ dòng điện $I$ chạy qua vật dẫn cũng tăng theo. Cụ thể: $U$ tăng bao nhiêu lần thì $I$ cũng tăng bấy nhiêu lần (ví dụ $U$ từ $3\,V$ lên $9\,V$ tức tăng 3 lần thì $I$ từ $0,5\,A$ lên $1,5\,A$ cũng tăng 3 lần).

2. Rút ra mối quan hệ giữa $I$ và $U$

Lập tỉ số $\dfrac{I}{U}$ ứng với các lần đo đã có số liệu:

$$\frac{0,5}{3} = \frac{1,5}{9} \approx 0,167 \ (\text{A/V})$$

Tỉ số $\dfrac{I}{U}$ có giá trị không đổi. Vậy cường độ dòng điện chạy qua vật dẫn tỉ lệ thuận với hiệu điện thế giữa hai đầu vật dẫn.

3. Dự đoán giá trị $I$ trong các ô còn trống

Vì $I$ tỉ lệ thuận với $U$ nên $\dfrac{I}{U}$ luôn bằng hằng số $\dfrac{0,5}{3} = \dfrac{1}{6}\,(\text{A/V})$. Suy ra $I = \dfrac{U}{6}$.

- Lần đo 3, với $U = 6\,V$:
$$I = \frac{6}{6} = 1,0\ (\text{A})$$
- Lần đo 5, với $U = 12\,V$:
$$I = \frac{12}{6} = 2,0\ (\text{A})$$

Bảng 11.2 sau khi điền:

| Lần đo | U (V) | I (A) |
|---|---|---|
| 1 | 0 | 0,0 |
| 2 | 3 | 0,5 |
| 3 | 6 | 1,0 |
| 4 | 9 | 1,5 |
| 5 | 12 | 2,0 |

Kiểm tra lại: các tỉ số $\dfrac{I}{U}$ đều bằng nhau: $\dfrac{0,5}{3}=\dfrac{1,0}{6}=\dfrac{1,5}{9}=\dfrac{2,0}{12}=\dfrac{1}{6}$ → phù hợp với quan hệ tỉ lệ thuận.

Đáp số