Giải Câu hỏi trang 87 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Tìm hiểu về tính chất vật lí của kim loại. Trả lời các câu hỏi sau:
1. Khi uốn các thanh thuỷ tinh, gỗ, nhôm (aluminium), thép (thành phần chính là sắt), thanh nào có thể bị uốn cong mà không gãy?
2. Khi dùng búa đập vào các vật thể bằng đồng, gỗ, vàng, nhôm, cao su, sứ, vật thể nào bị biến dạng (vỡ vụn, dát mỏng,…)?
3. Khi nhúng thìa nhôm vào cốc nước sôi, tay cầm cán thìa sẽ thấy nóng. Hiện tượng này chứng tỏ tính chất gì của nhôm?
4. Dựa vào các số liệu trong Bảng 11.3 (trang 57), hãy giải thích vì sao dây dẫn điện thường làm bằng đồng và nhôm mà không làm bằng sắt.
5. Quan sát bề mặt viên gạch, mảnh nhôm, mảnh đồng, bề mặt nào có vẻ sáng lấp lánh (ánh kim)?
Bảng 11.3 nằm ở trang in 57 (file p_058.png), thuộc mục IV – 'Điện trở của dây dẫn phụ thuộc vào kích thước và bản chất của dây dẫn', trong Bài 11 (Điện trở. Định luật Ohm), Chương III – Điện. Tiêu đề bảng: 'Bảng 11.3. Điện trở suất của một số chất ở nhiệt độ phòng (20°C)*' Ghi chú cuối trang: (*) Nguồn: Materials science and engineering, Tr. 27-30 Bảng có 4 cột, chia thành 2 nhóm (Kim loại | Hợp kim): | Kim loại | Điện trở suất (Ωm) | Hợp kim | Điện trở suất (Ωm) | |-----------|-------------------|------------|-------------------| | Bạc | 1,47.10⁻⁸ | Nikelin | 40,00.10⁻⁸ | | Đồng | 1,70.10⁻⁸ | Manganin | 43,00.10⁻⁸ | | Vàng | 2,35.10⁻⁸ | Constantan | 50,00.10⁻⁸ | | Nhôm | 2,80.10⁻⁸ | Nicrom | 110,00.10⁻⁸ | | Tungsten | 5,50.10⁻⁸ | | | | Sắt | 12,00.10⁻⁸ | | | Các giá trị trong nhóm Kim loại sắp xếp từ nhỏ đến lớn (điện trở suất tăng dần). Hàng Vàng, Tungsten và Constantan trong ảnh hiển thị mũ không có dấu trừ rõ ràng nhưng theo đơn vị vật lý chuẩn tất cả đều là ×10⁻⁸ Ωm.
Lời giải
1. Khi uốn các thanh thuỷ tinh, gỗ, nhôm, thép:
- Thanh nhôm và thanh thép có thể bị uốn cong mà không gãy.
- Thanh thuỷ tinh và thanh gỗ bị gãy.
→ Nhôm và thép là kim loại, có tính dẻo, nên uốn cong được mà không gãy.
2. Khi dùng búa đập vào các vật thể:
- Đồng, vàng, nhôm (là kim loại) bị dát mỏng (biến dạng mà không vỡ) do có tính dẻo.
- Sứ bị vỡ vụn.
- Gỗ có thể bị dập, nứt; cao su biến dạng rồi đàn hồi trở lại.
→ Các kim loại đồng, vàng, nhôm bị dát mỏng; sứ bị vỡ vụn.
3. Khi nhúng thìa nhôm vào cốc nước sôi, nhiệt được truyền từ phần đầu thìa (trong nước sôi) đến cán thìa làm tay thấy nóng.
→ Hiện tượng này chứng tỏ nhôm có tính dẫn nhiệt (kim loại dẫn nhiệt tốt).
4. Dựa vào số liệu Bảng 11.3 (trang 57), độ dẫn điện của các kim loại giảm dần: bạc (Ag) > đồng (Cu) > nhôm (Al) > sắt (Fe).
→ Đồng và nhôm dẫn điện tốt hơn sắt (sắt dẫn điện kém hơn), nên dây dẫn điện thường được làm bằng đồng và nhôm mà không làm bằng sắt. Ngoài ra đồng và nhôm còn có tính dẻo (dễ kéo thành dây) và nhôm nhẹ, giá hợp lí.
5. Quan sát bề mặt:
- Bề mặt mảnh nhôm và mảnh đồng có vẻ sáng lấp lánh (có ánh kim).
- Bề mặt viên gạch không có ánh kim (xỉn, không sáng).
→ Mảnh nhôm và mảnh đồng có ánh kim vì chúng là kim loại.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.