Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 9

Giải Câu hỏi trang 55 SGK Khoa học tự nhiên 9

Bài 11. Điện trở. Định luật Ohm   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ số liệu thu được ở Bảng 11.2, xác định thương số UI\dfrac{U}{I} đối với mỗi lần đo. Có nhận xét gì về giá trị thương số UI\dfrac{U}{I}?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 55 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 11.2 ghi kết quả thí nghiệm đo cường độ dòng điện II chạy qua vật dẫn ứng với các giá trị hiệu điện thế UU giữa hai đầu đoạn mạch AB (một số ô để trống, đánh dấu "?", chờ dự đoán):

| Lần đo | U (V) | I (A) |
|:---:|:---:|:---:|
| 1 | 0 | 0,0 |
| 2 | 3 | 0,5 |
| 3 | 6 | ? |
| 4 | 9 | 1,5 |
| 5 | 12 | ? |

Lời giải

a) Xác định thương số UI\dfrac{U}{I} đối với mỗi lần đo

Với các lần đo đã có đủ số liệu:

- Lần 2: UI=30,5=6 (V/A)\dfrac{U}{I} = \dfrac{3}{0,5} = 6\ (\text{V/A})
- Lần 4: UI=91,5=6 (V/A)\dfrac{U}{I} = \dfrac{9}{1,5} = 6\ (\text{V/A})

Ta thấy thương số UI\dfrac{U}{I} không đổi và bằng 6 V/A6\ \text{V/A}. Dựa vào quy luật này, ta dự đoán các ô còn trống:

- Lần 3: U=6 V⇒I=U6=66=1,0 AU = 6\text{ V} \Rightarrow I = \dfrac{U}{6} = \dfrac{6}{6} = 1,0\ \text{A}
- Lần 5: U=12 V⇒I=126=2,0 AU = 12\text{ V} \Rightarrow I = \dfrac{12}{6} = 2,0\ \text{A}

Khi đó thương số ở hai lần này cũng là:

- Lần 3: UI=61,0=6 (V/A)\dfrac{U}{I} = \dfrac{6}{1,0} = 6\ (\text{V/A})
- Lần 5: UI=122,0=6 (V/A)\dfrac{U}{I} = \dfrac{12}{2,0} = 6\ (\text{V/A})

(Lần 1 có U=0U = 0, I=0I = 0 nên không xét thương số.)

| Lần đo | U (V) | I (A) | UI\dfrac{U}{I} (V/A) |
|:---:|:---:|:---:|:---:|
| 2 | 3 | 0,5 | 6 |
| 3 | 6 | 1,0 | 6 |
| 4 | 9 | 1,5 | 6 |
| 5 | 12 | 2,0 | 6 |

b) Nhận xét

Đối với mỗi lần đo, thương số UI\dfrac{U}{I} có giá trị như nhau (đều bằng 6 V/A6\ \text{V/A}). Nghĩa là với cùng một vật dẫn, thương số UI\dfrac{U}{I} là một hằng số, không phụ thuộc vào hiệu điện thế UU đặt vào hai đầu đoạn mạch. Giá trị hằng số này đặc trưng cho vật dẫn và được gọi là điện trở của vật dẫn: R=UI=6 ΩR = \dfrac{U}{I} = 6\ \Omega.

Đáp số

Thương số UI=6\dfrac{U}{I} = 6 V/A ở mọi lần đo (lần 3: I = 1,0 A; lần 5: I = 2,0 A)Thương số UI\dfrac{U}{I} không đổi, đặc trưng cho vật dẫn (điện trở R = 6 Ω)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.