Giải Câu hỏi 2 trang 51 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Vẽ ảnh của vật qua kính lúp khi ngắm chừng ở cực cận.
Lời giải
Nhắc lại: Kính lúp là một thấu kính hội tụ có tiêu cự ngắn. Khi quan sát một vật nhỏ, ta đặt vật trong khoảng tiêu cự của kính () để thu được ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật. "Ngắm chừng ở cực cận" nghĩa là điều chỉnh vị trí vật (hoặc kính) sao cho ảnh ảo hiện lên đúng tại điểm cực cận của mắt, vì khi đó ảnh có kích thước biểu kiến lớn nhất mà mắt vẫn còn nhìn rõ.
a) Bố trí vẽ hình
- Vẽ thấu kính hội tụ, trục chính nằm ngang, quang tâm , hai tiêu điểm và đối xứng qua ().
- Đặt vật sáng vuông góc với trục chính, điểm nằm trên trục chính, trong khoảng từ đến (tức ).
b) Dựng ảnh của điểm (dùng hai tia đặc biệt)
- Tia 1: Từ vẽ tia tới song song với trục chính; sau khi qua thấu kính, tia ló đi qua tiêu điểm ảnh (ở phía bên kia kính).
- Tia 2: Từ vẽ tia tới đi qua quang tâm ; tia này truyền thẳng, không đổi phương.
Vì vật nằm trong khoảng tiêu cự nên hai tia ló không cắt nhau ở phía sau kính mà loe ra (phân kì). Ta phải kéo dài hai tia ló về phía sau (phía đặt vật); phần kéo dài (vẽ bằng nét đứt) cắt nhau tại điểm . Đó là ảnh ảo của .
c) Hoàn thiện ảnh
- Từ hạ đường vuông góc xuống trục chính, chân đường vuông góc là .
- chính là ảnh của vật : là ảnh ảo, cùng chiều với vật, lớn hơn vật, nằm cùng phía với vật và xa kính hơn vật ().
d) Điều kiện ngắm chừng ở cực cận
Đặt mắt sát sau kính lúp. Điều chỉnh để ảnh ảo nằm đúng tại điểm cực cận của mắt (với mắt bình thường ). Khi đó mắt nhìn ảnh dưới góc trông lớn nhất mà vẫn điều tiết được, nên nhìn vật rõ và to nhất.
*(Đường truyền ánh sáng thật là các tia ló đi tới mắt; ảnh và hai đoạn kéo dài vẽ bằng nét đứt vì là ảnh ảo.)*
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.