Giải Thí nghiệm 2 trang 36 SGK Khoa học tự nhiên 9
Đề bài
Chuẩn bị: Dụng cụ thí nghiệm như thí nghiệm 1.
Tiến hành:
– Bố trí thí nghiệm như Hình 7.4.
– Chiếu ánh sáng trắng từ đèn vào mặt bên của lăng kính.
– Lần lượt dùng kính lọc sắc màu đỏ và màu tím chắn vào khe hẹp của nguồn sáng.
– Dùng màn chắn dịch chuyển phía sau lăng kính để hứng vệt sáng trên màn.
Trả lời câu hỏi và thực hiện yêu cầu sau:
1. Khi chiếu ánh sáng qua tấm kính lọc sắc đến mặt bên lăng kính, ánh sáng có bị tách thành nhiều màu không?
2. So sánh góc lệch của tia sáng màu đỏ và màu tím.
Hình chụp bộ dụng cụ thí nghiệm hiện tượng tán sắc ánh sáng, các bộ phận đặt thẳng hàng trên một giá ray nằm ngang. Lần lượt từ trái sang phải: (4) nguồn điện (bộ đổi nguồn) có núm điều chỉnh, nối dây tới (2) đèn chiếu ánh sáng trắng có khe hẹp; tiếp đến (1) lăng kính (tam giác) gắn trên giá đỡ đặt sau khe hẹp; ngoài cùng bên phải là (3) màn hứng chùm sáng đặt vuông góc với ray để hứng vệt sáng. Phía trước, đặt rời, là (5) hai tấm kính lọc sắc: một tấm màu đỏ và một tấm màu tím, dùng để lần lượt chắn vào khe hẹp của nguồn sáng. Ánh sáng trắng từ đèn đi qua khe hẹp (và qua tấm kính lọc sắc khi lắp vào), chiếu tới mặt bên của lăng kính rồi ló ra tạo vệt sáng trên màn (3) đặt phía sau lăng kính.
Lời giải
1. Ánh sáng qua kính lọc sắc đến lăng kính có bị tách thành nhiều màu không?
Khi cho ánh sáng trắng đi qua tấm kính lọc sắc màu đỏ (hoặc màu tím), chùm sáng ló ra chỉ còn một màu – đó là ánh sáng đơn sắc (màu đỏ hoặc màu tím).
Khi chiếu chùm ánh sáng đơn sắc này đến mặt bên của lăng kính, trên màn chỉ thu được một vệt sáng có màu đúng bằng màu của kính lọc (đỏ hoặc tím). Vệt sáng này không bị tách thành nhiều màu, nó chỉ bị lệch về phía đáy của lăng kính.
→ Ánh sáng đơn sắc khi đi qua lăng kính không bị tán sắc (không bị tách thành nhiều màu), mà chỉ bị lệch về phía đáy lăng kính.
2. So sánh góc lệch của tia sáng màu đỏ và màu tím.
Cả hai tia khi qua lăng kính đều bị lệch về phía đáy, nhưng mức độ lệch khác nhau: vệt sáng màu tím trên màn lệch về phía đáy nhiều hơn vệt sáng màu đỏ.
→ Góc lệch của tia sáng màu tím lớn hơn góc lệch của tia sáng màu đỏ.
Đây cũng chính là lí do vì sao khi chiếu ánh sáng trắng qua lăng kính thì ánh sáng bị tách thành dải nhiều màu: mỗi ánh sáng đơn sắc thành phần bị lăng kính làm lệch một góc khác nhau, trong đó tia tím lệch nhiều nhất, tia đỏ lệch ít nhất.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.