Giải Hoạt động 1 trang 45 SGK Khoa học tự nhiên 9

Lời giải

Nguyên tắc chung. Ảnh $S'$ của một điểm sáng $S$ là giao điểm của các tia ló (hoặc đường kéo dài của chúng). Ta chỉ cần vẽ hai trong ba tia đặc biệt xuất phát từ $S$:

- Tia $(1)$ đi song song với trục chính → tia ló đi qua tiêu điểm (với thấu kính hội tụ) hoặc có đường kéo dài đi qua tiêu điểm (với thấu kính phân kì).
- Tia $(2)$ đi qua quang tâm $O$ → truyền thẳng, không đổi phương.

Giao điểm của hai tia ló (hoặc của đường kéo dài hai tia ló) chính là ảnh $S'$.

a) Thấu kính hội tụ, $S$ nằm ngoài khoảng tiêu cự ($OS > OF$).
- Từ $S$ vẽ tia $(1)$ song song trục chính; tới thấu kính nó khúc xạ và tia ló đi qua tiêu điểm $F'$ ở bên phải thấu kính.
- Từ $S$ vẽ tia $(2)$ đi qua quang tâm $O$, truyền thẳng.
- Hai tia ló này cắt nhau thật sự ở bên phải thấu kính, tại điểm $S'$ nằm phía dưới trục chính.
→ $S'$ là ảnh thật, nằm khác phía với $S$ (bên kia thấu kính).

b) Thấu kính hội tụ, $S$ nằm trong khoảng tiêu cự ($OS < OF$).
- Vẽ tia $(1)$ song song trục chính, tia ló đi qua tiêu điểm $F'$ bên phải.
- Vẽ tia $(2)$ qua quang tâm $O$, truyền thẳng.
- Sau thấu kính hai tia ló này là hai tia phân kì (loe rộng ra), chúng không cắt nhau. Kéo dài hai tia ló về phía sau (sang trái), các đường kéo dài gặp nhau tại điểm $S'$ ở bên trái thấu kính, phía trên trục chính và xa thấu kính hơn $S$.
→ $S'$ là ảnh ảo, cùng phía với $S$.

c) Thấu kính phân kì ($F$ nằm cùng phía với $S$, bên trái thấu kính).
- Vẽ tia $(1)$ song song trục chính; tia ló lệch ra xa trục chính (phân kì), nhưng đường kéo dài của tia ló đi qua tiêu điểm $F$ ở bên trái thấu kính.
- Vẽ tia $(2)$ qua quang tâm $O$, truyền thẳng.
- Hai tia ló phân kì, không cắt nhau. Kéo dài chúng về phía trái, các đường kéo dài gặp nhau tại điểm $S'$ nằm bên trái thấu kính, trong khoảng $OF$, phía trên trục chính và gần thấu kính hơn $S$.
→ $S'$ là ảnh ảo, cùng phía với $S$, nằm gần thấu kính hơn vật.

Đáp số