Giải Hoạt động trang 70 SGK Khoa học tự nhiên 8
Đề bài
Sử dụng một ống thuỷ tinh hở hai đầu và một cốc nước (Hình 16.8). Nhúng ống thuỷ tinh vào cốc nước để nước dâng lên một phần của ống, rồi lấy ngón tay bịt kín đầu trên và kéo ống ra khỏi nước. Quan sát xem nước có chảy ra khỏi ống hay không. Vẫn giữ tay bịt kín đầu trên của ống và nghiêng ống theo các phương khác nhau, khi đó nước có chảy ra khỏi ống hay không? Giải thích hiện tượng.
Hình vẽ một bàn tay cầm ống thuỷ tinh hở hai đầu, dùng ngón tay bịt kín đầu trên của ống; đầu dưới ống còn ngập trong cốc nước, trong ống có một cột nước được giữ lại nhờ áp suất khí quyển tác dụng theo mọi phương.
Lời giải
Thí nghiệm: Nhúng ống thuỷ tinh hở hai đầu vào cốc nước cho nước dâng lên một phần trong ống, dùng ngón tay bịt kín đầu trên rồi kéo ống ra khỏi nước.
a) Khi giữ ống thẳng đứng (đầu bịt ở trên):
Quan sát thấy nước không chảy ra khỏi ống.
Giải thích: Cột nước trong ống chịu tác dụng của:
- Trọng lực của cột nước hướng xuống dưới.
- Áp suất của khí quyển tác dụng vào mặt dưới cột nước, hướng lên trên.
Vì đầu trên đã bị ngón tay bịt kín nên không khí bên trên không thể tràn vào để đẩy cột nước xuống. Áp suất khí quyển tác dụng từ dưới lên đủ lớn để cân bằng với trọng lượng của cột nước (và áp suất của lớp không khí bị giữ phía trên). Nhờ vậy cột nước được giữ lại, không chảy ra.
b) Khi vẫn bịt kín đầu trên và nghiêng ống theo các phương khác nhau:
Nước vẫn không chảy ra khỏi ống.
Giải thích: Áp suất khí quyển tác dụng lên mọi vật theo mọi phương (không chỉ theo phương thẳng đứng). Vì vậy dù nghiêng ống theo phương nào, ở đầu dưới (đầu hở) của ống vẫn luôn có áp suất khí quyển ép vào, giữ cho cột nước không thoát ra ngoài.
Kết luận: Thí nghiệm chứng tỏ khí quyển gây ra áp suất (áp suất khí quyển) và áp suất này tác dụng theo mọi phương lên các vật đặt trong nó.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.