Sách giáo khoa Khoa học tự nhiên 6

Giải Câu hỏi trang 17 SGK Khoa học tự nhiên 6

Bài 5. Đo chiều dài   Đã kiểm chéo

Đề bài

Quan sát hình bên, em thấy đoạn thẳng AB hay CD dài hơn? Muốn biết chính xác, ta phải làm gì?

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 17 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình gồm hai hình nhỏ a) và b). Hình a): hai đoạn thẳng nằm ngang, đoạn AB nối hai vòng tròn ở phía trên và đoạn CD nối hai vòng tròn ở phía dưới; nhìn bằng mắt đoạn AB có vẻ dài hơn CD nhưng thực tế hai đoạn bằng nhau. Hình b): hai đoạn thẳng AB (ở trên) và CD (ở dưới) cùng nằm vắt ngang giữa hai đường chéo hội tụ xuống dưới tạo thành hình chữ V; đoạn AB (ở gần đỉnh V hơn) trông ngắn hơn CD nhưng thực tế hai đoạn cũng bằng nhau. Đây là hiện tượng ảo giác thị giác khiến mắt cảm nhận sai độ dài.

Lời giải

Phân tích đề bài

Đây là hình minh họa hiện tượng ảo giác thị giác (ảo ảnh quang học): cách bố trí các đường nét xung quanh (vòng tròn ở hình a, hai đường chéo hình chữ V ở hình

b) đánh lừa mắt ta, làm cho hai đoạn thẳng *thực tế bằng nhau* lại *trông có vẻ dài ngắn khác nhau*.

a) Quan sát bằng mắt

- Ở hình a): nhìn bằng mắt, đoạn AB (phía trên) có vẻ dài hơn đoạn CD.
- Ở hình b): nhìn bằng mắt, đoạn AB (ở gần đỉnh V) có vẻ ngắn hơn đoạn CD.

Như vậy nếu chỉ *ước lượng bằng mắt* thì ta sẽ kết luận hai đoạn không bằng nhau — nhưng đó là cảm nhận không đáng tin cậy, vì mắt dễ bị đánh lừa bởi các chi tiết xung quanh.

b) Muốn biết chính xác, ta phải làm gì?

Muốn biết chắc chắn và chính xác đoạn nào dài hơn, ta không được tin vào mắt mà phải dùng thước (thước thẳng, thước kẻ có chia độ) để đo chiều dài của từng đoạn thẳng AB và CD rồi so sánh các số đo đó với nhau.

Khi đo bằng thước, ta sẽ thấy: trong cả hai hình a) và b), đoạn AB và đoạn CD dài bằng nhau (AB = CD). Cảm giác đoạn này dài hơn đoạn kia chỉ là ảo giác do mắt gây ra.

Kết luận: Không thể chỉ dựa vào mắt để ước lượng chiều dài; để biết chính xác phải thực hiện phép đo bằng thước rồi so sánh kết quả.

Đáp số

Bằng mắt: AB có vẻ dài hơn (hình a) hoặc ngắn hơn (hình b) CD, nhưng đó là ảo giácMuốn chính xác phải dùng thước đo chiều dài AB và CD rồi so sánh; khi đo thấy AB = CD

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.