Giải Thí nghiệm trang 82 SGK Hoá học 12
Đề bài
Thí nghiệm: Điện phân dung dịch NaCl (tự điều chế nước Javel để tẩy rửa)
Chuẩn bị:
Hoá chất: dung dịch NaCl bão hoà, cánh hoa màu hồng.
Dụng cụ: nguồn điện một chiều (3 – 6 vôn), cốc thuỷ tinh 100 mL, hai điện cực than chì, dây dẫn, kẹp kim loại.
Tiến hành:
– Lắp thiết bị thí nghiệm điện phân dung dịch NaCl với điện cực trơ như Hình 16.3.
– Rót khoảng 80 mL dung dịch NaCl bão hoà vào cốc rồi nhúng hai điện cực than chì vào dung dịch.
– Nối hai điện cực than chì với hai cực của nguồn điện và tiến hành điện phân trong khoảng 5 phút.
– Cho một mẩu cánh hoa màu hồng vào cốc chứa khoảng 5 mL dung dịch sau điện phân.
Quan sát hiện tượng xảy ra và thực hiện các yêu cầu sau:
a) Giải thích hiện tượng quan sát được ở mỗi điện cực.
b) Giải thích khả năng tẩy màu của dung dịch sau điện phân.
c) Tại sao nên dùng nắp đậy trong quá trình điện phân?
Mô tả hình bằng lời
Hình 16.3. Sơ đồ thí nghiệm điện phân dung dịch NaCl với điện cực trơ: một cốc thuỷ tinh đựng dung dịch NaCl, có nắp đậy phía trên; hai điện cực than chì nhúng vào dung dịch. Điện cực bên trái nối cực dương (+) của nguồn điện là Anode, điện cực bên phải nối cực âm (–) là Cathode; có bọt khí thoát ra ở cả hai điện cực.
Lời giải
Phản ứng điện phân dung dịch NaCl bão hoà với điện cực trơ (than chì):
a) Hiện tượng ở mỗi điện cực
Khi điện phân, ở cả hai điện cực đều thấy có bọt khí thoát ra.
- Ở cathode (cực âm, –): nước bị khử (ion $Na^+$ không bị khử trong dung dịch nước), tạo khí hydrogen và ion $OH^-$ làm môi trường quanh cathode có tính base:
$$2H_2O + 2e^- \rightarrow H_2\uparrow + 2OH^-$$
- Ở anode (cực dương, +): ion $Cl^-$ (có nồng độ lớn trong dung dịch bão hoà) bị oxi hoá thành khí chlorine màu vàng lục, mùi xốc:
$$2Cl^- \rightarrow Cl_2\uparrow + 2e^-$$
Phương trình điện phân tổng quát:
$$2NaCl + 2H_2O \xrightarrow{\text{đpdd, có màng ngăn}} 2NaOH + H_2\uparrow + Cl_2\uparrow$$
b) Khả năng tẩy màu của dung dịch sau điện phân
Vì thí nghiệm không có màng ngăn, khí $Cl_2$ sinh ra ở anode tan và phản ứng ngay với dung dịch $NaOH$ sinh ra ở cathode, tạo thành nước Javel:
$$Cl_2 + 2NaOH \rightarrow NaCl + NaClO + H_2O$$
Dung dịch sau điện phân chứa $NaClO$ (sodium hypochlorite). Trong $NaClO$, chlorine có số oxi hoá $+1$ nên có tính oxi hoá mạnh, có khả năng oxi hoá (phá huỷ) các chất màu. Do đó khi cho cánh hoa màu hồng vào, màu hồng bị tẩy (nhạt dần rồi mất màu). Đây cũng chính là nguyên lí dùng nước Javel để tẩy rửa, tẩy trắng.
c) Vì sao nên dùng nắp đậy trong quá trình điện phân
- Khí $Cl_2$ sinh ra ở anode độc, có mùi xốc, gây hại cho đường hô hấp; đậy nắp để hạn chế khí $Cl_2$ thoát ra ngoài, bảo đảm an toàn.
- Đồng thời, nắp đậy giữ cho $Cl_2$ ở lại trong cốc, tan và phản ứng với $NaOH$ tạo thêm $NaClO$, nhờ đó dung dịch sau điện phân có khả năng tẩy màu tốt hơn (thu được nhiều nước Javel hơn).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.