Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi trang 114 SGK Hoá học 12

Nguyên tố nhóm IA và hợp chất   Đã kiểm chéo

Đề bài

1. NaHCO3_3 là hợp chất kém bền nhiệt, bắt đầu bị phân huỷ ở khoảng 120 °C:
2NaHCO3(s)→toNa2CO3(s)+CO2(g)+H2O(g)2NaHCO_3(s) \xrightarrow{t^o} Na_2CO_3(s) + CO_2(g) + H_2O(g)
Trong thực tiễn, NaHCO3_3 được sử dụng làm bột nở trong chế biến thực phẩm và làm chất chữa cháy dạng bột. Giải thích cơ sở của các ứng dụng đó.

2. Viết các phương trình hoá học để giải thích cơ sở các ứng dụng sau:

a) Viên sủi chứa NaHCO3_3 và acid hữu cơ (viết gọn là HX) có khả năng tạo bọt khí khi hoà tan vào nước.

b) Trong kĩ thuật xử lí nước, NaHCO3_3 được sử dụng để điều chỉnh pH khi nước dư acid (H+^+).

Lời giải

Cơ sở chung: NaHCO3_3 kém bền nhiệt, khi đun nóng bị phân huỷ sinh ra khí CO2_2; ngoài ra ion HCO3−_3^- có tính lưỡng tính nên phản ứng được với acid.

Câu 1.

- Làm bột nở trong chế biến thực phẩm: Khi nướng (ở nhiệt độ cao), NaHCO3_3 lẫn trong bột bị phân huỷ sinh khí CO2_2:

2NaHCO3(s)→toNa2CO3(s)+CO2(g)+H2O(g)2NaHCO_3(s) \xrightarrow{t^o} Na_2CO_3(s) + CO_2(g) + H_2O(g)

Khí CO2_2 (và hơi nước) thoát ra tạo nhiều lỗ khí trong khối bột, làm bánh nở xốp, mềm.

- Làm chất chữa cháy dạng bột: Khi gặp nhiệt của đám cháy, NaHCO3_3 phân huỷ theo cùng phản ứng trên. Phản ứng này thu nhiệt nên làm hạ nhiệt độ đám cháy; đồng thời khí CO2_2 sinh ra không duy trì sự cháy, lại nặng hơn không khí nên bao phủ, ngăn cách chất cháy với oxygen (O2_2) → dập tắt đám cháy.

Câu 2.

a) Viên sủi chứa NaHCO3_3 và acid hữu cơ HX. Khi hoà tan vào nước, acid phân li cho H+^+ và xảy ra phản ứng giữa NaHCO3_3 với acid, giải phóng khí CO2_2 tạo bọt:

NaHCO3+HX→NaX+CO2 ⁣↑+H2ONaHCO_3 + HX \rightarrow NaX + CO_2\!\uparrow + H_2O

(hay: HCO3−+H+→CO2 ⁣↑+H2OHCO_3^- + H^+ \rightarrow CO_2\!\uparrow + H_2O)

b) Khi nước dư acid (nhiều H+^+), NaHCO3_3 phản ứng trung hoà bớt H+^+, làm giảm nồng độ acid và nâng pH lên:

NaHCO3+H+→Na++CO2 ⁣↑+H2ONaHCO_3 + H^+ \rightarrow Na^+ + CO_2\!\uparrow + H_2O

(hay: HCO3−+H+→CO2 ⁣↑+H2OHCO_3^- + H^+ \rightarrow CO_2\!\uparrow + H_2O)

Đáp số

1. Khi đun nóng NaHCO3_3 phân huỷ sinh CO2_2: khí CO2_2 làm bánh nở xốp (bột nở); còn khi chữa cháy, phản ứng thu nhiệt hạ nhiệt độ và CO2_2 (nặng, không duy trì cháy) phủ lên, cách li O2_2.a) NaHCO3+HX→NaX+CO2↑+H2ONaHCO_3 + HX \rightarrow NaX + CO_2\uparrow + H_2O (sinh bọt khí CO2_2).b) NaHCO3+H+→Na++CO2↑+H2ONaHCO_3 + H^+ \rightarrow Na^+ + CO_2\uparrow + H_2O (trung hoà acid, tăng pH).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.