Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi 5 trang 72 SGK Hoá học 12

Bài 15. Thế điện cực và nguồn điện hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Dựa vào giá trị thế điện cực chuẩn ở Bảng 15.1, hãy viết phương trình hoá học của phản ứng xảy ra giữa các cặp oxi hoá – khử sau:

a) Ni2+/NiNi^{2+}/Ni và 2H+/H22H^{+}/H_2;

b) Fe2+/FeFe^{2+}/Fe và Cu2+/CuCu^{2+}/Cu;

c) Zn2+/ZnZn^{2+}/Zn và Au3+/AuAu^{3+}/Au.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 72 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 15.1. Giá trị thế điện cực chuẩn của một số cặp oxi hoá – khử (nguồn: Dean, J. A. 1999, Lange's handbook of chemistry):

| Nguyên tố | Bán phản ứng | Thế điện cực chuẩn EoE^o, V |
|---|---|---|
| Li | Li++1e⇌LiLi^{+} + 1e \rightleftharpoons Li | −3,040 |
| K | K++1e⇌KK^{+} + 1e \rightleftharpoons K | −2,924 |
| Ba | Ba2++2e⇌BaBa^{2+} + 2e \rightleftharpoons Ba | −2,92 |
| Ca | Ca2++2e⇌CaCa^{2+} + 2e \rightleftharpoons Ca | −2,84 |
| Na | Na++1e⇌NaNa^{+} + 1e \rightleftharpoons Na | −2,713 |
| Mg | Mg2++2e⇌MgMg^{2+} + 2e \rightleftharpoons Mg | −2,356 |
| Al | Al3++3e⇌AlAl^{3+} + 3e \rightleftharpoons Al | −1,676 |
| Zn | Zn2++2e⇌ZnZn^{2+} + 2e \rightleftharpoons Zn | −0,762 |
| Cr | Cr3++3e⇌CrCr^{3+} + 3e \rightleftharpoons Cr | −0,74 |
| Fe | Fe2++2e⇌FeFe^{2+} + 2e \rightleftharpoons Fe | −0,44 |
| H2H_2 | 2H2O+2e⇌H2+2OH−2H_2O + 2e \rightleftharpoons H_2 + 2OH^{-} | −0,414 (tại pH = 7) |
| Cd | Cd2++2e⇌CdCd^{2+} + 2e \rightleftharpoons Cd | −0,403 |
| Ni | Ni2++2e⇌NiNi^{2+} + 2e \rightleftharpoons Ni | −0,257 |
| Sn | Sn2++2e⇌SnSn^{2+} + 2e \rightleftharpoons Sn | −0,137 |
| Pb | Pb2++2e⇌PbPb^{2+} + 2e \rightleftharpoons Pb | −0,126 |
| H2H_2 | 2H++2e⇌H22H^{+} + 2e \rightleftharpoons H_2 | 0,000 |
| Cu | Cu2++2e⇌CuCu^{2+} + 2e \rightleftharpoons Cu | +0,340 |
| Fe | Fe3++1e⇌Fe2+Fe^{3+} + 1e \rightleftharpoons Fe^{2+} | +0,771 |
| Ag | Ag++1e⇌AgAg^{+} + 1e \rightleftharpoons Ag | +0,799 |
| Hg | Hg2++2e⇌HgHg^{2+} + 2e \rightleftharpoons Hg | +0,853 |
| Br | Br2(aq)+2e⇌2Br−Br_2(aq) + 2e \rightleftharpoons 2Br^{-} | +1,087 |
| O | O2+4H++4e⇌2H2OO_2 + 4H^{+} + 4e \rightleftharpoons 2H_2O | +1,229 |
| Cl | Cl2(aq)+2e⇌2Cl−Cl_2(aq) + 2e \rightleftharpoons 2Cl^{-} | +1,358 |
| Au | Au3++3e⇌AuAu^{3+} + 3e \rightleftharpoons Au | +1,52 |

Theo chiều từ trên xuống, tính oxi hoá của dạng oxi hoá tăng dần và tính khử của dạng khử giảm dần.

Lời giải

Nguyên tắc (SGK): Giữa hai cặp oxi hoá – khử, cặp có thế điện cực chuẩn EoE^o lớn hơn thì dạng oxi hoá của nó là chất oxi hoá, cặp có EoE^o nhỏ hơn thì dạng khử của nó là chất khử. Phản ứng tự xảy ra: chất oxi hoá của cặp EoE^o lớn + chất khử của cặp EoE^o nhỏ (quy tắc α), đồng thời cân bằng số electron cho – nhận.

a) Ni2+/NiNi^{2+}/Ni (Eo=−0,257E^o=-0{,}257 V) và 2H+/H22H^{+}/H_2 (Eo=0,000E^o=0{,}000 V)

Cặp 2H+/H22H^{+}/H_2 có EoE^o lớn hơn ⇒\Rightarrow H+H^{+} là chất oxi hoá; cặp Ni2+/NiNi^{2+}/Ni có EoE^o nhỏ hơn ⇒\Rightarrow NiNi là chất khử.

Số electron trao đổi bằng nhau (2e), phương trình:

Ni+2H+→Ni2++H2↑Ni + 2H^{+} \rightarrow Ni^{2+} + H_2\uparrow

b) Fe2+/FeFe^{2+}/Fe (Eo=−0,44E^o=-0{,}44 V) và Cu2+/CuCu^{2+}/Cu (Eo=+0,340E^o=+0{,}340 V)

Cặp Cu2+/CuCu^{2+}/Cu có EoE^o lớn hơn ⇒\Rightarrow Cu2+Cu^{2+} là chất oxi hoá; cặp Fe2+/FeFe^{2+}/Fe có EoE^o nhỏ hơn ⇒\Rightarrow FeFe là chất khử.

Số electron trao đổi bằng nhau (2e), phương trình:

Fe+Cu2+→Fe2++CuFe + Cu^{2+} \rightarrow Fe^{2+} + Cu

c) Zn2+/ZnZn^{2+}/Zn (Eo=−0,762E^o=-0{,}762 V) và Au3+/AuAu^{3+}/Au (Eo=+1,52E^o=+1{,}52 V)

Cặp Au3+/AuAu^{3+}/Au có EoE^o lớn hơn ⇒\Rightarrow Au3+Au^{3+} là chất oxi hoá; cặp Zn2+/ZnZn^{2+}/Zn có EoE^o nhỏ hơn ⇒\Rightarrow ZnZn là chất khử.

Cân bằng electron: Zn→Zn2++2eZn \rightarrow Zn^{2+} + 2e (×3) và Au3++3e→AuAu^{3+} + 3e \rightarrow Au (×2), tổng cho – nhận là 6e:

3Zn+2Au3+→3Zn2++2Au3Zn + 2Au^{3+} \rightarrow 3Zn^{2+} + 2Au

Đáp số

Ni+2H+→Ni2++H2Ni + 2H^{+} \rightarrow Ni^{2+} + H_2Fe+Cu2+→Fe2++CuFe + Cu^{2+} \rightarrow Fe^{2+} + Cu3Zn+2Au3+→3Zn2++2Au3Zn + 2Au^{3+} \rightarrow 3Zn^{2+} + 2Au

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.