Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi trang 41 SGK Hoá học 12

Bài 9. Amino acid và peptide   Đã kiểm chéo

Đề bài

Hãy nhận xét đặc điểm chung về cấu tạo của các amino acid dưới đây:

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 41 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 9.1. Cấu tạo, tên thông thường, kí hiệu của một số amino acid. Gồm công thức cấu tạo của 5 amino acid:
- glycine (Gly): H2N−CH2−COOHH_2N-CH_2-COOH (nguyên tử C số 2 là C-alpha).
- alanine (Ala): H2N−CH(CH3)−COOHH_2N-CH(CH_3)-COOH (C số 2 là C-alpha, gắn nhóm CH3CH_3).
- valine (Val): H2N−CH(CH(CH3)2)−COOHH_2N-CH(CH(CH_3)_2)-COOH (C số 2 là C-alpha, gắn nhóm isopropyl −CH(CH3)2-CH(CH_3)_2).
- lysine (Lys): H2N−CH(COOH)−CH2−CH2−CH2−CH2−NH2H_2N-CH(COOH)-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-NH_2; mạch có nhóm amino ở C số 6 (vị trí epsilon) và nhóm amino ở C số 2 (C-alpha), tức H2N−(CH2)4−CH(NH2)−COOHH_2N-(CH_2)_4-CH(NH_2)-COOH.
- glutamic acid (Glu): HOOC−CH2−CH2−CH(NH2)−COOHHOOC-CH_2-CH_2-CH(NH_2)-COOH (nhóm amino ở C số 2 là C-alpha, thêm một nhóm −COOH-COOH ở đầu mạch).

Lời giải

Nhận xét đặc điểm chung về cấu tạo của các amino acid:

Quan sát công thức cấu tạo của 5 amino acid trong Hình 9.1:

- glycine (Gly): H2N−CH2−COOHH_2N-CH_2-COOH
- alanine (Ala): H2N−CH(CH3)−COOHH_2N-CH(CH_3)-COOH
- valine (Val): H2N−CH(CH(CH3)2)−COOHH_2N-CH(CH(CH_3)_2)-COOH
- lysine (Lys): H2N−(CH2)4−CH(NH2)−COOHH_2N-(CH_2)_4-CH(NH_2)-COOH
- glutamic acid (Glu): HOOC−CH2−CH2−CH(NH2)−COOHHOOC-CH_2-CH_2-CH(NH_2)-COOH

Ta thấy trong phân tử của mỗi chất đều đồng thời có hai loại nhóm chức:

- Nhóm amino −NH2-NH_2 (có tính base).
- Nhóm carboxyl −COOH-COOH (có tính acid).

Ở cả 5 chất, luôn có một nhóm amino −NH2-NH_2 gắn vào nguyên tử carbon ở vị trí α\alpha (carbon số 2 — carbon liền kề nhóm −COOH-COOH). Vì vậy chúng đều là các α\alpha-amino acid.

Kết luận: Các amino acid trên có đặc điểm chung là trong phân tử đều chứa đồng thời nhóm carboxyl −COOH-COOH và nhóm amino −NH2-NH_2; trong đó có ít nhất một nhóm −NH2-NH_2 liên kết với nguyên tử carbon α\alpha (nên gọi là α\alpha-amino acid). Đây là hợp chất hữu cơ tạp chức, vừa thể hiện tính acid vừa thể hiện tính base (tính lưỡng tính).

Đáp số

Phân tử đều chứa đồng thời nhóm −COOH-COOH và nhóm −NH2-NH_2; nhóm −NH2-NH_2 đính ở carbon α\alpha nên đều là α\alpha-amino acid (hợp chất tạp chức, lưỡng tính)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.