Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu hỏi trang 22 SGK Hoá học 12

Bài 3. Glucose và fructose   Đã kiểm chéo

Đề bài

Từ cấu tạo phân tử của glucose và fructose (dạng mạch hở và mạch vòng), cho biết mỗi chất chứa các nhóm chức nào và đề xuất một số phản ứng chứng minh sự tồn tại của các nhóm chức đó.

Lời giải

## Phân tích cấu tạo và nhóm chức

a) Glucose (C6H12O6C_6H_{12}O_6)

- *Dạng mạch hở:* CH2OH−[CHOH]4−CHOCH_2OH-[CHOH]_4-CHO
- Có 5 nhóm hydroxyl −OH-OH (trong đó có nhiều nhóm −OH-OH nằm liền kề nhau) ⇒\Rightarrow là polyalcohol.
- Có 1 nhóm aldehyde −CHO-CHO ở đầu mạch.
- *Dạng mạch vòng* (α- và β-glucose, vòng 6 cạnh): nhóm −OH-OH ở C5C_5 cộng vào nhóm −CHO-CHO tạo thành nhóm −OH-OH hemiacetal ở C1C_1; vẫn còn các nhóm −OH-OH còn lại.

⇒\Rightarrow Glucose chứa: nhiều nhóm −OH-OH (ancol đa chức) và nhóm chức aldehyde −CHO-CHO (dạng vòng có thêm nhóm −OH-OH hemiacetal).

b) Fructose (C6H12O6C_6H_{12}O_6)

- *Dạng mạch hở:* CH2OH−[CHOH]3−CO−CH2OHCH_2OH-[CHOH]_3-CO-CH_2OH
- Có 5 nhóm hydroxyl −OH-OH (nhiều nhóm liền kề) ⇒\Rightarrow polyalcohol.
- Có 1 nhóm carbonyl của ketone >C=O>C=O ở C2C_2.
- *Dạng mạch vòng* (vòng 5 cạnh): tạo nhóm −OH-OH hemiketal ở C2C_2.

⇒\Rightarrow Fructose chứa: nhiều nhóm −OH-OH (ancol đa chức) và nhóm chức ketone >C=O>C=O.

## Các phản ứng chứng minh nhóm chức

c) Chứng minh có nhiều nhóm −OH-OH liền kề (tính chất polyalcohol)

Cho glucose (hoặc fructose) tác dụng với Cu(OH)2Cu(OH)_2 ở nhiệt độ thường: Cu(OH)2Cu(OH)_2 tan tạo dung dịch phức màu xanh lam (phức đồng(II)–saccharide).

2C6H12O6+Cu(OH)2→(C6H11O6)2Cu+2H2O2C_6H_{12}O_6 + Cu(OH)_2 \rightarrow (C_6H_{11}O_6)_2Cu + 2H_2O

⇒\Rightarrow chứng tỏ cả glucose và fructose đều có nhiều nhóm −OH-OH kề nhau (đpcm).

d) Chứng minh nhóm aldehyde −CHO-CHO của glucose

- *Phản ứng tráng bạc* với thuốc thử AgNO3/NH3AgNO_3/NH_3, đun nóng, tạo kết tủa bạc (Ag):

CH2OH[CHOH]4CHO+2AgNO3+3NH3+H2O→toCH2OH[CHOH]4COONH4+2Ag↓+2NH4NO3CH_2OH[CHOH]_4CHO + 2AgNO_3 + 3NH_3 + H_2O \xrightarrow{t^o} CH_2OH[CHOH]_4COONH_4 + 2Ag\downarrow + 2NH_4NO_3

- *Phản ứng với Cu(OH)2Cu(OH)_2 khi đun nóng* (môi trường kiềm), tạo kết tủa đỏ gạch Cu2OCu_2O:

CH2OH[CHOH]4CHO+2Cu(OH)2+NaOH→toCH2OH[CHOH]4COONa+Cu2O↓+3H2OCH_2OH[CHOH]_4CHO + 2Cu(OH)_2 + NaOH \xrightarrow{t^o} CH_2OH[CHOH]_4COONa + Cu_2O\downarrow + 3H_2O

⇒\Rightarrow chứng tỏ glucose có nhóm chức aldehyde −CHO-CHO (đpcm).

*Lưu ý:* Fructose tuy có nhóm ketone (không trực tiếp có −CHO-CHO) nhưng trong môi trường base (dung dịch NH3NH_3) lại chuyển hóa thành glucose, nên fructose cũng cho phản ứng tráng bạc và tạo Cu2OCu_2O. Do đó hai phản ứng trên chỉ khẳng định được nhóm −CHO-CHO khi xét glucose trong môi trường trung tính.

Đáp số

Glucose: nhiều nhóm −OH-OH + nhóm aldehyde −CHO-CHO (dạng vòng có −OH-OH hemiacetal)Fructose: nhiều nhóm −OH-OH + nhóm ketone >C=O>C=OHòa tan Cu(OH)2Cu(OH)_2 tạo dung dịch xanh lam → đpcm có nhiều −OH-OH liền kềTráng bạc (Ag↓) và tạo Cu2OCu_2O đỏ gạch → đpcm glucose có nhóm −CHO-CHO

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.