Sách giáo khoa Hoá học 12

Giải Câu 2 trang 19 SGK Hoá học 12

Bài 2. Xà phòng và chất giặt rửa (Luyện tập chương Ester – Lipid – Xà phòng và chất giặt rửa)   Đã kiểm chéo

Đề bài

Ester X có mùi đặc trưng giống mùi táo và có công thức phân tử C5H10O2C_5H_{10}O_2. Thuỷ phân X trong dung dịch NaOH, thu được sodium butanoate và một alcohol. Công thức của X là
A. CH3COOCH2CH2CH3CH_3COOCH_2CH_2CH_3.
B. CH3CH2COOCH2CH3CH_3CH_2COOCH_2CH_3.
C. CH3CH2CH2COOCH3CH_3CH_2CH_2COOCH_3.
D. (CH3)2CHCOOCH2CH3(CH_3)_2CHCOOCH_2CH_3.

Lời giải

Phân tích đề. Thuỷ phân ester X trong dung dịch NaOH thu được sodium butanoate và một alcohol:

RCOOR′+NaOH→RCOONa+R′OHRCOOR' + NaOH \rightarrow RCOONa + R'OH

Muối thu được là sodium butanoate CH3CH2CH2COONaCH_3CH_2CH_2COONa, nên gốc acid của X là gốc butanoate CH3CH2CH2COO−CH_3CH_2CH_2COO-. Vậy X có dạng CH3CH2CH2COOR′CH_3CH_2CH_2COOR'.

Xác định gốc alcohol. X có công thức phân tử C5H10O2C_5H_{10}O_2. Gốc butanoate CH3CH2CH2COO−CH_3CH_2CH_2COO- đã chiếm C4H7O2C_4H_7O_2, nên gốc R′R' còn lại là:

C5H10O2−C4H7O2=CH3 (−CH3)C_5H_{10}O_2 - C_4H_7O_2 = CH_3\ (-CH_3)

Vậy R′=CH3R' = CH_3 (gốc methyl), alcohol sinh ra là CH3OHCH_3OH (methanol).

Công thức của X:

CH3CH2CH2COOCH3 (methyl butanoate)CH_3CH_2CH_2COOCH_3 \ (\text{methyl butanoate})

Kiểm tra bằng phương trình thuỷ phân:

CH3CH2CH2COOCH3+NaOH→toCH3CH2CH2COONa+CH3OHCH_3CH_2CH_2COOCH_3 + NaOH \xrightarrow{t^o} CH_3CH_2CH_2COONa + CH_3OH

→ đúng cho sodium butanoate và một alcohol (methanol); methyl butanoate có mùi thơm giống mùi táo. Thoả mãn đề.

Loại các đáp án khác:
- A. CH3COOCH2CH2CH3CH_3COOCH_2CH_2CH_3 → thuỷ phân cho sodium acetate (không phải butanoate).
- B. CH3CH2COOCH2CH3CH_3CH_2COOCH_2CH_3 → cho sodium propanoate.
- D. (CH3)2CHCOOCH2CH3(CH_3)_2CHCOOCH_2CH_3 → cho sodium 2-methylpropanoate (iso), không phải butanoate.

Chọn đáp án C.

Đáp số

C. CH3CH2CH2COOCH3CH_3CH_2CH_2COOCH_3 (methyl butanoate)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.