Giải Hoạt động trang 12 SGK Hoá học 11
Đề bài
Nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ đến sự chuyển dịch cân bằng:
Thí nghiệm nghiên cứu ảnh hưởng của nồng độ đến sự chuyển dịch cân bằng trên được thực hiện như sau:
– Cho một vài giọt phenolphthalein vào dung dịch , lắc đều, dung dịch có màu hồng nhạt.
– Chia dung dịch thu được vào ba ống nghiệm với thể tích gần bằng nhau. Ống nghiệm (1) để so sánh, ống nghiệm (2) thêm vài tinh thể , ống nghiệm (3) thêm một vài giọt dung dịch .
Quan sát sự thay đổi màu sắc của dung dịch trong các ống nghiệm (Hình 1.4) và hoàn thành vào vở theo mẫu bảng sau:
| Tác động | Hiện tượng | Chiều chuyển dịch cân bằng (thuận/nghịch) | Chiều chuyển dịch cân bằng (tăng/giảm nồng độ) |
|---|---|---|---|
| Tăng nồng độ | ? | ? | ? |
| Tăng nồng độ | ? | ? | ? |
Hình 1.4 vẽ ba ống nghiệm chứa dung dịch, minh hoạ ảnh hưởng của nồng độ đến cân bằng . Ống nghiệm (1) ở giữa là ống đối chứng để so sánh, chứa dung dịch + phenolphthalein có màu hồng nhạt. Ống nghiệm (2) bên trái được thêm vài tinh thể , màu dung dịch hồng đậm hơn. Ống nghiệm (3) bên phải đang được nhỏ thêm một vài giọt dung dịch từ ống nhỏ giọt, màu dung dịch nhạt dần gần như không màu.
Lời giải
Phân tích cân bằng:
Cân bằng khảo sát:
NaOH sinh ra làm dung dịch có tính base, nên phenolphthalein cho màu hồng. Màu hồng càng đậm ⟹ nồng độ NaOH càng lớn ⟹ cân bằng đã chuyển dịch theo chiều thuận; màu nhạt dần ⟹ nồng độ NaOH giảm ⟹ cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch.
Theo nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier: khi tăng nồng độ một chất, cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm nồng độ của chất đó.
a) Tăng nồng độ (ống nghiệm 2 – thêm vài tinh thể ):
- là chất tham gia (vế trái). Tăng nồng độ ⟹ cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận (chiều làm giảm nồng độ ), tạo thêm NaOH.
- Nồng độ NaOH tăng ⟹ dung dịch có màu hồng đậm hơn so với ống đối chứng (1).
b) Tăng nồng độ (ống nghiệm 3 – thêm vài giọt dung dịch ):
- là sản phẩm (vế phải). Tăng nồng độ ⟹ cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch (chiều làm giảm nồng độ ), tiêu thụ bớt NaOH.
- Nồng độ NaOH giảm ⟹ dung dịch có màu nhạt dần, gần như không màu.
Hoàn thành bảng:
| Tác động | Hiện tượng | Chiều chuyển dịch cân bằng (thuận/nghịch) | Chiều chuyển dịch (tăng/giảm nồng độ) |
|---|---|---|---|
| Tăng nồng độ | Màu hồng đậm hơn (đậm hơn ống 1) | Chiều thuận | Chiều làm giảm nồng độ (vừa thêm) |
| Tăng nồng độ | Màu nhạt dần, gần như không màu | Chiều nghịch | Chiều làm giảm nồng độ (vừa thêm) |
Kết luận: Khi tăng nồng độ một chất, cân bằng luôn chuyển dịch theo chiều làm giảm nồng độ của chính chất đó (phù hợp nguyên lí Le Chatelier).
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.