Giải Câu 6 trang 28 SGK Hoá học 11
Đề bài
Xét phản ứng xảy ra trong lò luyện gang:
Nêu các yếu tố (nồng độ, nhiệt độ, áp suất) cần tác động vào cân bằng trên để cân bằng chuyển dịch về bên phải (làm tăng hiệu suất của phản ứng).
Lời giải
Phân tích phản ứng
Phản ứng trong lò luyện gang:
Đặc điểm cần lưu ý:
- và là chất rắn → thay đổi lượng của chúng không làm chuyển dịch cân bằng.
- Chỉ có 2 chất khí là (chất đầu) và (sản phẩm).
- Số mol khí hai vế bằng nhau: vế trái 3 mol khí (), vế phải 3 mol khí ().
- → phản ứng thuận là phản ứng tỏa nhiệt.
Để tăng hiệu suất, cần làm cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận (sang phải). Xét từng yếu tố:
a) Nồng độ
Theo nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier, cân bằng chuyển dịch về phía làm giảm tác động:
- Tăng nồng độ (tăng chất tham gia khí) → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận.
- Giảm nồng độ (giảm sản phẩm khí, ví dụ liên tục dẫn khí ra khỏi lò) → cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận.
(Thêm hay bớt , vì là chất rắn nên không ảnh hưởng đến cân bằng.)
b) Nhiệt độ
Phản ứng thuận tỏa nhiệt (). Khi giảm nhiệt độ, cân bằng chuyển dịch theo chiều tỏa nhiệt, tức là chiều thuận → tăng hiệu suất.
(Tuy nhiên trong thực tế lò luyện gang vẫn cần nhiệt độ cao để phản ứng đủ nhanh; ở đây xét về mặt chuyển dịch cân bằng thì giảm nhiệt độ có lợi cho chiều thuận.)
c) Áp suất
Số mol khí ở hai vế bằng nhau (3 mol ⇌ 3 mol ) nên thay đổi áp suất (nén hay giãn) không làm cân bằng chuyển dịch → không dùng yếu tố áp suất để tăng hiệu suất.
Kết luận: Để cân bằng chuyển dịch sang phải (tăng hiệu suất), cần tăng nồng độ CO và/hoặc giảm nồng độ CO₂, đồng thời giảm nhiệt độ; áp suất không có tác dụng vì số mol khí hai vế bằng nhau.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.