Sách giáo khoa Hoá học 11

Giải Thí nghiệm 1 trang 10 SGK Hoá học 11

Bài 1. Khái niệm về cân bằng hoá học   Đã kiểm chéo

Đề bài

Thí nghiệm 1. Nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự chuyển dịch cân bằng:
2NO2(g)⇌N2O4(g)2NO_2(g) \rightleftharpoons N_2O_4(g) ΔrH298o<0\quad \Delta_rH^o_{298} < 0
(màu nâu đỏ) (không màu)
Chuẩn bị: 3 ống nghiệm chứa khí NO2NO_2 nút kín, có màu giống nhau, cốc nước đá, cốc nước nóng.
Tiến hành:
– Ống nghiệm (1) để so sánh.
– Ngâm ống nghiệm (2) vào cốc nước đá trong khoảng 1 – 2 phút.
– Ngâm ống nghiệm (3) vào cốc nước nóng trong khoảng 1 – 2 phút.
Quan sát sự thay đổi màu sắc của khí trong các ống nghiệm (Hình 1.2) và hoàn thành vào vở theo mẫu bảng sau:

| Tác động | Hiện tượng | Chiều chuyển dịch cân bằng (thuận/nghịch) | Chiều chuyển dịch cân bằng (toả nhiệt/thu nhiệt) |
|---|---|---|---|
| Tăng nhiệt độ | ? | ? | ? |
| Giảm nhiệt độ | ? | ? | ? |

Lời giải

Phân tích cân bằng:

Phản ứng: 2NO2(g)⇌N2O4(g)2NO_2(g) \rightleftharpoons N_2O_4(g) với ΔrH298o<0\Delta_rH^o_{298} < 0.

- Khí NO2NO_2 có màu nâu đỏ, khí N2O4N_2O_4 không màu.
- Chiều thuận (tạo N2O4N_2O_4) là chiều toả nhiệt (ΔH<0\Delta H < 0); chiều nghịch (tạo NO2NO_2) là chiều thu nhiệt.
- Màu khí đậm lên ⇒ tăng lượng NO2NO_2 (cân bằng chuyển dịch theo chiều nghịch). Màu khí nhạt đi ⇒ giảm lượng NO2NO_2 (cân bằng chuyển dịch theo chiều thuận).

Theo nguyên lí chuyển dịch cân bằng Le Chatelier: khi tăng nhiệt độ, cân bằng chuyển dịch theo chiều làm giảm nhiệt độ, tức theo chiều thu nhiệt; khi giảm nhiệt độ, cân bằng chuyển dịch theo chiều toả nhiệt.

a) Tăng nhiệt độ (ống nghiệm 3 ngâm nước nóng):
- Hiện tượng: màu khí đậm dần (chuyển sang nâu đỏ đậm) → lượng NO2NO_2 tăng.
- Chiều chuyển dịch cân bằng: chiều nghịch (từ N2O4N_2O_4 tạo thành NO2NO_2).
- Đó là chiều thu nhiệt (phù hợp: tăng nhiệt độ, cân bằng dịch theo chiều thu nhiệt để chống lại sự tăng nhiệt độ).

b) Giảm nhiệt độ (ống nghiệm 2 ngâm nước đá):
- Hiện tượng: màu khí nhạt dần (chuyển sang vàng nhạt) → lượng NO2NO_2 giảm, lượng N2O4N_2O_4 tăng.
- Chiều chuyển dịch cân bằng: chiều thuận (từ NO2NO_2 tạo thành N2O4N_2O_4).
- Đó là chiều toả nhiệt (phù hợp: giảm nhiệt độ, cân bằng dịch theo chiều toả nhiệt để chống lại sự giảm nhiệt độ).

Bảng hoàn thành:

| Tác động | Hiện tượng | Chiều chuyển dịch (thuận/nghịch) | Chiều chuyển dịch (toả nhiệt/thu nhiệt) |
|---|---|---|---|
| Tăng nhiệt độ | Màu khí đậm dần (nâu đỏ đậm hơn) | Chiều nghịch | Chiều thu nhiệt |
| Giảm nhiệt độ | Màu khí nhạt dần (gần như không màu) | Chiều thuận | Chiều toả nhiệt |

Đáp số

Tăng nhiệt độ: màu đậm dần → chiều nghịch → chiều thu nhiệtGiảm nhiệt độ: màu nhạt dần → chiều thuận → chiều toả nhiệt

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.