Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 5 trang 69 SGK Hoá học 10

Bài 11. Liên kết cộng hoá trị   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho dãy các oxide sau : Na2ONa_2O, MgO, Al2O3Al_2O_3, SiO2SiO_2, P2O5P_2O_5, SO3SO_3, Cl2O7Cl_2O_7.

a) Độ phân cực của các liên kết trong dãy các oxide trên thay đổi thế nào?

b) Dựa vào giá trị độ âm điện của các nguyên tố trong Bảng 6.2, cho biết loại liên kết (ion, cộng hoá trị phân cực, cộng hoá trị không phân cực) trong từng phân tử oxide.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 69 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bảng 6.2. Giá trị độ âm điện tương đối theo L. C. Pauling (trang 37, SGK Hóa học 10). Bảng có cấu trúc: hàng = Chu kì (1–6), cột = Nhóm (IA, IIA, IIIA, IVA, VA, VIA, VIIA). Mỗi ô ghi kí hiệu nguyên tử (số hiệu nguyên tử ở trên trái) và giá trị độ âm điện trong ngoặc. | Chu kì | IA | IIA | IIIA | IVA | VA | VIA | VIIA | |--------|-----|------|------|------|------|------|------| | 1 | ₁H (2,20) | — | — | — | — | — | — | | 2 | ₃Li (0,98) | ₄Be (1,57) | ₅B (2,04) | ₆C (2,55) | ₇N (3,04) | ₈O (3,44) | ₉F (3,98) | | 3 | ₁₁Na (0,93) | ₁₂Mg (1,31) | ₁₃Al (1,61) | ₁₄Si (1,90) | ₁₅P (2,19) | ₁₆S (2,58) | ₁₇Cl (3,16) | | 4 | ₁₉K (0,82) | ₂₀Ca (1,00) | ₃₁Ga (1,81) | ₃₂Ge (2,01) | ₃₃As (2,18) | ₃₄Se (2,55) | ₃₅Br (2,96) | | 5 | ₃₇Rb (0,82) | ₃₈Sr (0,95) | ₄₉In (1,78) | ₅₀Sn (1,96) | ₅₁Sb (2,05) | ₅₂Te (2,10) | ₅₃I (2,66) | | 6 | ₅₅Cs (0,79) | ₅₆Ba (0,89) | ₈₁Tl (1,62) | ₈₂Pb (2,33) | ₈₃Bi (2,02) | ₈₄Po (2,00) | ₈₅At (2,20) | Ghi chú: Bảng không có nhóm VIIIA; O = 3,44 là giá trị dùng để tính Δχ cho tất cả các oxide trong bài.

Lời giải

Giá trị độ âm điện (Bảng 6.2): χNa=0,93\chi_{Na}=0{,}93; χMg=1,31\chi_{Mg}=1{,}31; χAl=1,61\chi_{Al}=1{,}61; χSi=1,90\chi_{Si}=1{,}90; χP=2,19\chi_{P}=2{,}19; χS=2,58\chi_{S}=2{,}58; χCl=3,16\chi_{Cl}=3{,}16; χO=3,44\chi_{O}=3{,}44.

Độ phân cực của mỗi liên kết với oxygen được đánh giá qua hiệu độ âm điện Δχ=χO−χX\Delta\chi=\chi_O-\chi_X:

| Oxide | Δχ\Delta\chi |
|---|---|
| Na2ONa_2O | 3,44−0,93=2,513{,}44-0{,}93=2{,}51 |
| MgOMgO | 3,44−1,31=2,133{,}44-1{,}31=2{,}13 |
| Al2O3Al_2O_3 | 3,44−1,61=1,833{,}44-1{,}61=1{,}83 |
| SiO2SiO_2 | 3,44−1,90=1,543{,}44-1{,}90=1{,}54 |
| P2O5P_2O_5 | 3,44−2,19=1,253{,}44-2{,}19=1{,}25 |
| SO3SO_3 | 3,44−2,58=0,863{,}44-2{,}58=0{,}86 |
| Cl2O7Cl_2O_7 | 3,44−3,16=0,283{,}44-3{,}16=0{,}28 |

a) Sự thay đổi độ phân cực của liên kết

Từ Na2ONa_2O đến Cl2O7Cl_2O_7, hiệu độ âm điện Δχ\Delta\chi giảm dần (2,51→2,13→1,83→1,54→1,25→0,86→0,282{,}51 \to 2{,}13 \to 1{,}83 \to 1{,}54 \to 1{,}25 \to 0{,}86 \to 0{,}28).

⇒\Rightarrow Độ phân cực của các liên kết trong dãy oxide giảm dần từ Na2ONa_2O đến Cl2O7Cl_2O_7 (do đi từ trái sang phải trong một chu kì, độ âm điện của nguyên tố X tăng dần nên càng gần với độ âm điện của O).

b) Phân loại liên kết theo hiệu độ âm điện

Áp dụng thang phân loại của SGK:
- Δχ≥1,7\Delta\chi \geq 1{,}7: liên kết ion
- 0,4≤Δχ<1,70{,}4 \leq \Delta\chi < 1{,}7: liên kết cộng hoá trị phân cực
- 0≤Δχ<0,40 \leq \Delta\chi < 0{,}4: liên kết cộng hoá trị không phân cực

Ta có:

- Na2ONa_2O (Δχ=2,51≥1,7\Delta\chi=2{,}51 \geq 1{,}7): liên kết ion
- MgOMgO (Δχ=2,13≥1,7\Delta\chi=2{,}13 \geq 1{,}7): liên kết ion
- Al2O3Al_2O_3 (Δχ=1,83≥1,7\Delta\chi=1{,}83 \geq 1{,}7): liên kết ion
- SiO2SiO_2 (0,4≤Δχ=1,54<1,70{,}4 \leq \Delta\chi=1{,}54 < 1{,}7): liên kết cộng hoá trị phân cực
- P2O5P_2O_5 (0,4≤Δχ=1,25<1,70{,}4 \leq \Delta\chi=1{,}25 < 1{,}7): liên kết cộng hoá trị phân cực
- SO3SO_3 (0,4≤Δχ=0,86<1,70{,}4 \leq \Delta\chi=0{,}86 < 1{,}7): liên kết cộng hoá trị phân cực
- Cl2O7Cl_2O_7 (Δχ=0,28<0,4\Delta\chi=0{,}28 < 0{,}4): liên kết cộng hoá trị không phân cực

Đáp số

a) Độ phân cực của liên kết giảm dần từ Na2ONa_2O đến Cl2O7Cl_2O_7 (do Δχ\Delta\chi giảm: 2,51 → 0,28).b) Liên kết ion: Na2ONa_2O, MgOMgO, Al2O3Al_2O_3; cộng hoá trị phân cực: SiO2SiO_2, P2O5P_2O_5, SO3SO_3; cộng hoá trị không phân cực: Cl2O7Cl_2O_7.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.