Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu 3 trang 69 SGK Hoá học 10

Bài 11. Liên kết cộng hoá trị   Đã kiểm chéo

Đề bài

Viết công thức cấu tạo và công thức Lewis của các phân tử sau: PH3PH_3, H2OH_2O, C2H6C_2H_6. Trong phân tử nào có liên kết phân cực mạnh nhất?

Lời giải

Nhận xét chung: Trong các phân tử, mỗi nguyên tử đều có khuynh hướng góp chung electron để đạt cấu hình bền (8 electron lớp ngoài cùng, riêng H đạt 2 electron). Ta viết công thức Lewis trước (thể hiện đầy đủ các cặp electron liên kết và cặp electron chưa liên kết), rồi thay mỗi cặp electron liên kết bằng một gạch nối để được công thức cấu tạo.

a) Phân tử PH3PH_3

P có 5 electron hoá trị, mỗi H có 1 electron. P góp chung 3 electron với 3 nguyên tử H, còn lại 1 cặp electron chưa liên kết.

- Công thức Lewis:

H ⁣− ⁣PH.. ⁣− ⁣HH\!-\!\overset{\displaystyle ..}{\underset{\displaystyle H}{P}}\!-\!H
(nguyên tử P còn 1 cặp electron chưa liên kết)

- Công thức cấu tạo:

H ⁣− ⁣PH∣ ⁣− ⁣HH\!-\!\underset{\displaystyle |}{\underset{\displaystyle H}{P}}\!-\!H

b) Phân tử H2OH_2O

O có 6 electron hoá trị, góp chung 2 electron với 2 nguyên tử H, còn lại 2 cặp electron chưa liên kết.

- Công thức Lewis: H ⁣− ⁣O.... ⁣− ⁣HH\!-\!\overset{\displaystyle ..}{\underset{\displaystyle ..}{O}}\!-\!H
(nguyên tử O còn 2 cặp electron chưa liên kết)

- Công thức cấu tạo: H ⁣− ⁣O ⁣− ⁣HH\!-\!O\!-\!H

c) Phân tử C2H6C_2H_6 (etan)

Mỗi C có 4 electron hoá trị, tạo 4 liên kết đơn: hai nguyên tử C liên kết với nhau bằng 1 liên kết, mỗi C còn liên kết với 3 nguyên tử H.

- Công thức Lewis: mỗi liên kết C–C và C–H là một cặp electron dùng chung; không còn cặp electron chưa liên kết nào.

H3C ⁣: ⁣CH3(mỗi gạch/cặp chấm là 1 cặp electron chung)H_3C\!:\!CH_3 \quad\text{(mỗi gạch/cặp chấm là 1 cặp electron chung)}

- Công thức cấu tạo:

HH∣∣H ⁣− ⁣C ⁣− ⁣ ⁣C ⁣− ⁣H∣∣HH\begin{array}{ccc} H & & H \\ | & & | \\ H\!-\!C\!-\! & \!C\!-\!H \\ | & & | \\ H & & H \end{array}
tức H3C ⁣− ⁣CH3H_3C\!-\!CH_3.

Liên kết phân cực mạnh nhất:

Liên kết cộng hoá trị càng phân cực mạnh khi hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử càng lớn. Dựa vào giá trị độ âm điện (H: 2,20; P: 2,19; C: 2,55; O: 3,44):

- Liên kết P–H: Δχ=∣2,20−2,19∣=0,01\Delta\chi = |2,20 - 2,19| = 0,01 → gần như không phân cực.
- Liên kết C–H: Δχ=∣2,55−2,20∣=0,35\Delta\chi = |2,55 - 2,20| = 0,35.
- Liên kết O–H: Δχ=∣3,44−2,20∣=1,24\Delta\chi = |3,44 - 2,20| = 1,24 → lớn nhất.

Vậy liên kết O–H trong phân tử H2OH_2O có hiệu độ âm điện lớn nhất nên H2OH_2O chứa liên kết phân cực mạnh nhất.

Đáp số

PH3PH_3: CTCT H–PH–H (P còn 1 cặp e chưa liên kết); công thức Lewis tương ứngH2OH_2O: CTCT H–O–H (O còn 2 cặp e chưa liên kết); công thức Lewis tương ứngC2H6C_2H_6: CTCT H3CH_3C–CH3CH_3 (các liên kết đơn C–C, C–H)Phân tử có liên kết phân cực mạnh nhất: H2OH_2O (liên kết O–H, Δχ=1,24\Delta\chi = 1,24)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.