Giải Hệ thống hoá kiến thức trang 68 SGK Hoá học 10
Đề bài
Hoàn thành sơ đồ hệ thống hoá kiến thức sau về LIÊN KẾT HOÁ HỌC (điền vào các chỗ có dấu ? ).
a) LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TRỊ:
- Khái niệm: là liên kết hoá học được hình thành giữa hai nguyên tử bằng ...(?)...
- Kiểu liên kết: ...(?)... (−); ...(?)... (=) và ...(?)... (≡).
- Liên kết cộng hoá trị không phân cực: cặp electron dùng chung ...(?)... ; Ví dụ: ...(?)...
- Liên kết cộng hoá trị có phân cực: cặp electron dùng chung ...(?)... ; Ví dụ: ...(?)...
- Liên kết cho – nhận: cặp electron dùng chung ...(?)... ; Ví dụ: ...(?)...
(Độ phân cực liên kết tăng dần theo chiều: không phân cực → có phân cực → cho – nhận.)
b) LIÊN KẾT ION:
- Khái niệm: là liên kết hoá học được hình thành giữa hai ...(?)... (tồn tại trong khối tinh thể); Ví dụ: ...(?)...
- Tinh thể ion: các ion ...(?)... và ...(?)... sắp xếp tại các nút của ...(?)... theo trật tự luân phiên, liên kết bằng ...(?)...
c) Dựa vào hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử liên kết:
- 0 ≤ Δχ < 0,4: liên kết cộng hoá trị không phân cực.
- 0,4 ≤ Δχ < 1,7: liên kết cộng hoá trị phân cực.
- Δχ ≥ 1,7: liên kết ion.
d) LIÊN KẾT HYDROGEN VÀ TƯƠNG TÁC VAN DER WAALS:
- Khái niệm: đều là liên kết giữa các ...(?)... (...(?)...) trung hoà hút nhau bởi bản chất tĩnh điện giữa các lưỡng cực δ+ và δ−.
- Liên kết hydrogen: ... H–O–H ... F–H ... (giữa các nguyên tử mang điện tích δ+ và δ−).
- Tương tác van der Waals: giữa các lưỡng cực δ+ δ−.
- Ảnh hưởng: đều làm ...(?)... nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy của các chất.
Sơ đồ hệ thống hoá kiến thức dạng cây về LIÊN KẾT HOÁ HỌC, phân nhánh thành ba loại: (1) LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TRỊ gồm khái niệm, các kiểu liên kết (đơn −, đôi =, ba ≡) và ba mức độ phân cực xếp theo chiều độ phân cực liên kết tăng dần: không phân cực, có phân cực, cho – nhận; (2) LIÊN KẾT ION gồm khái niệm và đặc điểm tinh thể ion; (3) LIÊN KẾT HYDROGEN VÀ TƯƠNG TÁC VAN DER WAALS. Kèm một trục số biểu diễn hiệu độ âm điện (Δχ) chia ba khoảng theo các mốc 0 – 0,4 – 1,7: đoạn 0–0,4 là liên kết cộng hoá trị không phân cực, đoạn 0,4–1,7 là liên kết cộng hoá trị phân cực, đoạn từ 1,7 trở lên là liên kết ion. Tất cả các ô đều có chỗ trống (dấu ?) để học sinh điền hoàn chỉnh.
Lời giải
## a) LIÊN KẾT CỘNG HOÁ TRỊ
Khái niệm: là liên kết hoá học được hình thành giữa hai nguyên tử bằng một hay nhiều cặp electron dùng chung.
Kiểu liên kết:
- Liên kết đơn (): dùng chung 1 cặp electron.
- Liên kết đôi (): dùng chung 2 cặp electron.
- Liên kết ba (): dùng chung 3 cặp electron.
Liên kết cộng hoá trị không phân cực: cặp electron dùng chung không bị lệch về phía nguyên tử nào (nằm chính giữa hai nguyên tử, vì hai nguyên tử giống nhau hoặc có độ âm điện bằng nhau, ). Ví dụ: , , .
Liên kết cộng hoá trị có phân cực: cặp electron dùng chung bị lệch về phía nguyên tử có độ âm điện lớn hơn. Ví dụ: , .
Liên kết cho – nhận: cặp electron dùng chung chỉ do một nguyên tử đóng góp (nguyên tử cho cung cấp cả cặp electron, nguyên tử nhận có obitan trống). Ví dụ: ion , .
*(Độ phân cực liên kết tăng dần: không phân cực → có phân cực → cho – nhận.)*
##
b) LIÊN KẾT ION
Khái niệm: là liên kết hoá học được hình thành giữa hai ion mang điện tích trái dấu (cation và anion) (tồn tại trong khối tinh thể). Ví dụ: (giữa và ).
Tinh thể ion: các ion dương (cation) và âm (anion) sắp xếp tại các nút của mạng tinh thể ion theo trật tự luân phiên, liên kết bằng lực hút tĩnh điện.
##
c) Dựa vào hiệu độ âm điện
- : liên kết cộng hoá trị không phân cực.
- : liên kết cộng hoá trị phân cực.
- : liên kết ion.
##
d) LIÊN KẾT HYDROGEN VÀ TƯƠNG TÁC VAN DER WAALS
Khái niệm: đều là liên kết giữa các phân tử (nguyên tử) trung hoà hút nhau bởi bản chất tĩnh điện giữa các lưỡng cực và .
- Liên kết hydrogen: hình thành giữa nguyên tử H mang (đã liên kết với nguyên tử có độ âm điện lớn như F, O, N) với nguyên tử F, O, N mang (còn cặp electron riêng) ở phân tử bên cạnh. Ví dụ: ; .
- Tương tác van der Waals: lực hút yếu giữa các lưỡng cực – (tạm thời hoặc cảm ứng) của các phân tử.
Ảnh hưởng: đều làm tăng nhiệt độ sôi, nhiệt độ nóng chảy của các chất.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.