Sách giáo khoa Hoá học 10

Giải Câu hỏi 1 trang 43 SGK Hoá học 10

Bài 8. Định luật tuần hoàn. Ý nghĩa của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học   Đã kiểm

Đề bài

Nêu một số tính chất của các đơn chất biến đổi tuần hoàn theo chu kì để minh hoạ nội dung của định luật tuần hoàn.

Lời giải

## Minh hoạ định luật tuần hoàn qua tính chất của đơn chất

Định luật tuần hoàn: Tính chất của các nguyên tố và đơn chất, cũng như thành phần và tính chất của các hợp chất tạo nên từ các nguyên tố đó biến đổi tuần hoàn theo chiều tăng của điện tích hạt nhân nguyên tử.

Một số tính chất của đơn chất biến đổi tuần hoàn theo chu kì (chiều tăng điện tích hạt nhân) minh hoạ cho định luật trên:

### a) Tính kim loại và tính phi kim

Trong mỗi chu kì, từ trái sang phải, tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần:

- Chu kì 2: Li,BeLi, Be (kim loại) → BB (á kim) → C,N,O,FC, N, O, F (phi kim) → NeNe (khí hiếm)
- Chu kì 3: Na,Mg,AlNa, Mg, Al (kim loại) → SiSi (á kim) → P,S,ClP, S, Cl (phi kim) → ArAr (khí hiếm)

Sang đầu chu kì mới (K,Ca,…K, Ca, \ldots) nguyên tố lại là kim loại điển hình → tính chất lặp lại, tức biến đổi tuần hoàn.

###

b) Nhiệt độ nóng chảy của đơn chất

Nhiệt độ nóng chảy của các đơn chất trong chu kì 3 biến đổi có quy luật:

| Nguyên tố | NaNa | MgMg | AlAl | SiSi | PP (trắng) | SS | ClCl | ArAr |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| tnc (∘C)t_{nc}\ (^\circ C) | 9898 | 650650 | 660660 | 14141414 | 4444 | 113113 | −101-101 | −189-189 |

Nhiệt độ nóng chảy tăng từ NaNa đến SiSi (mạng tinh thể kim loại rồi tinh thể nguyên tử rất bền), sau đó giảm mạnh ở các phi kim phân tử (P,S,ClP, S, Cl) và khí hiếm (ArAr). Quy luật này lặp lại ở chu kì 4, 5, … → biến đổi tuần hoàn.

###

c) Trạng thái tập hợp của đơn chất

- Đầu mỗi chu kì: đơn chất là chất rắn (kim loại kiềm: Li,Na,K,…Li, Na, K, \ldots)
- Cuối mỗi chu kì: đơn chất là chất khí (halogen, khí hiếm: F2,Cl2,Ne,Ar,…F_2, Cl_2, Ne, Ar, \ldots)

Quy luật rắn → khí trong mỗi chu kì lặp lại từ chu kì này sang chu kì khác → biến đổi tuần hoàn.

Kết luận: Các tính chất của đơn chất nêu trên đều biến đổi có quy luật và lặp lại theo chiều tăng điện tích hạt nhân, minh hoạ rõ nội dung của định luật tuần hoàn.

Đáp số

Tính kim loại giảm dần, tính phi kim tăng dần trong mỗi chu kì, lặp lại ở chu kì tiếp theo → biến đổi tuần hoànNhiệt độ nóng chảy của đơn chất biến đổi có quy luật (tăng rồi giảm) trong mỗi chu kì và lặp lại → biến đổi tuần hoànTrạng thái tập hợp của đơn chất biến đổi từ rắn (đầu chu kì) đến khí (cuối chu kì) và lặp lại → biến đổi tuần hoàn

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.