Giải Câu hỏi 3 trang 36 SGK Hoá học 10
Đề bài
Dựa vào bảng tuần hoàn, hãy so sánh và giải thích sự khác nhau về bán kính nguyên tử của
a) lithium (Z = 3) và potassium (Z = 19).
b) calcium (Z = 20) và selenium (Z = 34).
Lời giải
a) So sánh bán kính nguyên tử của lithium (Z = 3) và potassium (Z = 19)
- Lithium (Z = 3) và potassium (Z = 19) đều thuộc nhóm IA: Li ở chu kì 2 (có 2 lớp electron), K ở chu kì 4 (có 4 lớp electron).
- Hai nguyên tố ở cùng một nhóm, khi đi từ trên xuống dưới số lớp electron tăng dần. Do K có nhiều lớp electron hơn Li nên lớp electron ngoài cùng của K ở xa hạt nhân hơn.
- Vì vậy: (bán kính nguyên tử của potassium lớn hơn bán kính nguyên tử của lithium).
Giải thích: Trong một nhóm A, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân (từ trên xuống dưới), số lớp electron tăng nên bán kính nguyên tử tăng. K ở dưới Li trong nhóm IA nên bán kính nguyên tử lớn hơn.
b) So sánh bán kính nguyên tử của calcium (Z = 20) và selenium (Z = 34)
- Calcium (Z = 20) và selenium (Z = 34) đều thuộc chu kì 4 (cùng có 4 lớp electron): Ca ở nhóm IIA, Se ở nhóm VIA.
- Hai nguyên tố ở cùng một chu kì nên có số lớp electron bằng nhau. Se có điện tích hạt nhân () lớn hơn Ca (), nên lực hút của hạt nhân với các electron lớp ngoài mạnh hơn, kéo electron lại gần hạt nhân hơn.
- Vì vậy: (bán kính nguyên tử của calcium lớn hơn bán kính nguyên tử của selenium).
Giải thích: Trong một chu kì, theo chiều tăng của điện tích hạt nhân (từ trái sang phải), số lớp electron không đổi nhưng lực hút giữa hạt nhân và electron lớp ngoài cùng tăng, nên bán kính nguyên tử giảm dần. Se đứng sau Ca trong chu kì 4 nên có bán kính nhỏ hơn.
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.