Giải Câu hỏi trang 50 SGK Giáo dục công dân 9

Gợi ý trả lời

a) Các quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh và trách nhiệm của công dân

*Quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh:*

- Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành, nghề mà pháp luật không cấm (Điều 33 Hiến pháp năm 2013, sửa đổi, bổ sung năm 2025).
- Công dân được tự do lựa chọn ngành, nghề kinh doanh trong phạm vi những ngành, nghề mà pháp luật không cấm.
- Được tự do lựa chọn mô hình kinh doanh phù hợp với nhu cầu, điều kiện, khả năng của bản thân; tự do lựa chọn loại hình tổ chức kinh tế để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.
- Được lựa chọn quy mô kinh doanh; chủ động điều chỉnh quy mô và ngành, nghề kinh doanh của mình.

*Trách nhiệm của công dân khi thực hiện quyền tự do kinh doanh:*

- Tuân thủ các quy định của Hiến pháp và pháp luật về kinh doanh (đăng ký kinh doanh, kinh doanh đúng ngành, nghề đã đăng ký, không kinh doanh hàng cấm, hàng giả, hàng kém chất lượng...).
- Tôn trọng và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, của các chủ thể kinh doanh khác và của xã hội.
- Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với Nhà nước, trong đó có nghĩa vụ nộp thuế theo quy định của pháp luật.
- Bảo vệ môi trường, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội trong quá trình kinh doanh.

b) Nhận xét về trường hợp 1 và trường hợp 2

*Lưu ý: Đề bài không in kèm nội dung cụ thể của Trường hợp 1 và Trường hợp 2, nên phần dưới trình bày cách xác định và lập luận theo đúng yêu cầu của SGK; khi làm bài em đối chiếu với tình huống in trong sách để nêu đích danh chủ thể.*

*Cách xác định chủ thể vi phạm:* Chủ thể vi phạm là người (hoặc tổ chức) đã thực hiện hoạt động kinh doanh không đúng quy định của pháp luật về quyền tự do kinh doanh, chẳng hạn:

- Kinh doanh ngành, nghề mà pháp luật cấm; hoặc kinh doanh ngành, nghề có điều kiện mà không đáp ứng đủ điều kiện.
- Kinh doanh mà không đăng ký, kinh doanh không đúng ngành, nghề, địa điểm đã đăng ký.
- Sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc; trốn thuế, gian lận thuế.

*Hậu quả có thể dẫn đến:*

- Đối với bản thân chủ thể vi phạm: bị xử phạt vi phạm hành chính, bị đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh, bị tịch thu hàng hóa, phải bồi thường thiệt hại; trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự; uy tín, danh dự bị ảnh hưởng.
- Đối với người tiêu dùng và xã hội: gây thiệt hại về sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng; gây thất thu cho ngân sách nhà nước (nếu trốn thuế); làm rối loạn trật tự thị trường, cạnh tranh không lành mạnh, ảnh hưởng đến các cơ sở kinh doanh chân chính.

*Vì sao:* Vì quyền tự do kinh doanh phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật; mọi hành vi lợi dụng quyền tự do kinh doanh để vi phạm pháp luật đều xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người khác, nên tất yếu phải chịu trách nhiệm pháp lí tương ứng với mức độ vi phạm.