Giải Vận dụng trang 40 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Dân số nước ta có nhiều đặc điểm biến đổi. Dựa vào kiến thức Bài 7 (SGK Địa lí 12 – Kết nối tri thức), có thể giải thích các vấn đề thực tế như sau:

a) Tỉ lệ tăng dân số tự nhiên ngày càng giảm

- Nước ta thực hiện tốt chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình trong thời gian dài, làm cho tỉ suất sinh giảm nhanh.
- Trình độ dân trí, mức sống và điều kiện y tế, chăm sóc sức khoẻ được nâng cao; quan niệm về hôn nhân và sinh con thay đổi (kết hôn muộn, sinh ít con, chú trọng chất lượng dân số).
- Tỉ suất sinh giảm nhanh hơn tỉ suất tử, do đó tỉ lệ (gia) tăng dân số tự nhiên = tỉ suất sinh − tỉ suất tử ngày càng giảm.

b) Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh cao

- Do tâm lí, tư tưởng "trọng nam khinh nữ", muốn có con trai để nối dõi, làm lao động chính và nương tựa lúc tuổi già còn khá phổ biến, nhất là ở nông thôn.
- Mỗi gia đình có xu hướng sinh ít con nhưng vẫn muốn có con trai, nên tìm cách lựa chọn giới tính.
- Sự phát triển của kĩ thuật y học hiện đại cho phép xác định và can thiệp, lựa chọn giới tính thai nhi.
- Các nguyên nhân trên làm cho tỉ số giới tính khi sinh (số bé trai/100 bé gái) cao hơn mức cân bằng tự nhiên.

c) Cơ cấu dân số đang biến đổi theo hướng già hoá

- Tỉ suất sinh giảm làm tỉ trọng nhóm tuổi dưới 15 (trẻ em) giảm.
- Chất lượng cuộc sống, điều kiện y tế và chăm sóc sức khoẻ được cải thiện làm tuổi thọ trung bình tăng, nên tỉ trọng nhóm người từ 65 tuổi trở lên tăng.
- Nhóm trẻ giảm, nhóm già tăng khiến cơ cấu dân số chuyển dần sang giai đoạn già hoá.

d) Dân cư phân bố không đồng đều

- Do tác động của các nhân tố tự nhiên: những vùng đồng bằng, ven biển có địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ, nguồn nước dồi dào, khí hậu thuận lợi nên tập trung đông dân; vùng miền núi, cao nguyên địa hình hiểm trở, điều kiện khó khăn nên dân cư thưa thớt.
- Do tác động của các nhân tố kinh tế – xã hội: trình độ phát triển kinh tế, lịch sử khai thác lãnh thổ, mạng lưới đô thị và cơ sở hạ tầng khác nhau giữa các vùng.
- Vì vậy dân cư tập trung đông ở đồng bằng và đô thị, thưa thớt ở miền núi và nông thôn; đồng thời phân bố không đều giữa thành thị với nông thôn.