Giải Vận dụng 1 trang 75 SGK Địa lí 12

Gợi ý trả lời

Hướng dẫn và bài làm tham khảo (Vận dụng mang tính mở, HS lựa chọn địa phương mình đang sinh sống; dưới đây lấy ví dụ minh hoạ về chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo thành phần kinh tế của một tỉnh/thành).

a) Cách sưu tầm thông tin

- Nguồn số liệu: Niên giám thống kê của tỉnh/thành phố, Cục Thống kê địa phương, Sở Công Thương, cổng thông tin điện tử của UBND tỉnh, các báo cáo tình hình kinh tế - xã hội hằng năm.
- Nội dung cần thu thập: giá trị sản xuất công nghiệp (hoặc chỉ số sản xuất công nghiệp - IIP) phân theo ngành công nghiệp (khai khoáng; chế biến, chế tạo; sản xuất và phân phối điện, khí đốt, nước; cung cấp nước, xử lí rác thải) hoặc phân theo thành phần kinh tế (kinh tế Nhà nước; kinh tế ngoài Nhà nước; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài - FDI) trong ít nhất hai mốc thời gian để so sánh.

b) Phân tích sự chuyển dịch (ví dụ theo thành phần kinh tế)

- Tính tỉ trọng (%) giá trị sản xuất công nghiệp của từng thành phần so với tổng số:
$$\text{Tỉ trọng} = \dfrac{\text{Giá trị SX của thành phần}}{\text{Tổng giá trị SX công nghiệp}} \times 100\%$$
- Nhận xét xu hướng (ví dụ minh hoạ của một tỉnh thu hút nhiều FDI):
+ Tỉ trọng khu vực kinh tế Nhà nước giảm (do sắp xếp, cổ phần hoá doanh nghiệp nhà nước).
+ Tỉ trọng khu vực ngoài Nhà nước tăng (kinh tế tư nhân phát triển mạnh).
+ Tỉ trọng khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng nhanh và thường chiếm tỉ trọng lớn nhất, nhờ các khu công nghiệp, khu chế xuất thu hút vốn đầu tư.

c) Giải thích và kết luận

- Nguyên nhân: thực hiện đường lối đổi mới, công nghiệp hoá - hiện đại hoá; chính sách mở cửa, cải thiện môi trường đầu tư, phát triển các khu công nghiệp; chuyển từ các ngành thâm dụng tài nguyên sang ngành chế biến, chế tạo có hàm lượng kĩ thuật cao hơn.
- Kết luận: Cơ cấu công nghiệp của địa phương chuyển dịch theo hướng tích cực, phù hợp với xu thế chung của cả nước - tăng tỉ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo và khu vực ngoài Nhà nước, FDI; giảm tỉ trọng công nghiệp khai khoáng và khu vực Nhà nước.

*(HS cần thay bằng số liệu thực tế của địa phương mình để bài làm cụ thể, có dẫn chứng.)*