Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Luyện tập trang 161 SGK Địa lí 12

Bài 31. Phát triển kinh tế - xã hội ở Đồng bằng sông Cửu Long   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào bảng 31.1, vẽ biểu đồ thể hiện diện tích gieo trồng và sản lượng lúa ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2010 – 2024. Nhận xét và giải thích.

Gợi ý trả lời

a) Lựa chọn dạng biểu đồ

Đề yêu cầu thể hiện đồng thời hai đối tượng có đơn vị khác nhau trên cùng một bảng số liệu trong nhiều năm:
- Diện tích gieo trồng lúa — đơn vị *nghìn ha*;
- Sản lượng lúa — đơn vị *nghìn tấn*.

Vì hai đại lượng khác đơn vị và cùng diễn biến theo thời gian (2010 – 2024) nên dạng thích hợp nhất là biểu đồ kết hợp (cột và đường):
- Vẽ cột thể hiện *diện tích gieo trồng* (trục tung trái, nghìn ha);
- Vẽ đường thể hiện *sản lượng lúa* (trục tung phải, nghìn tấn).

(Không chọn biểu đồ tròn vì có nhiều năm; không chọn cột ghép hay đường kép vì hai đại lượng khác đơn vị.)

b) Vẽ biểu đồ

Các bước:
1. Dựng hệ trục: trục hoành ghi các năm theo đúng khoảng cách năm trong bảng 31.1; hai trục tung — bên trái chia theo nghìn ha (diện tích), bên phải chia theo nghìn tấn (sản lượng).
2. Vẽ cột diện tích cho từng năm, bề rộng cột bằng nhau, ghi số liệu trên đỉnh cột.
3. Chấm các điểm sản lượng theo trục phải rồi nối thành đường, ghi số liệu tại mỗi điểm.
4. Hoàn thiện: ghi tên biểu đồ ("Biểu đồ diện tích gieo trồng và sản lượng lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long, giai đoạn 2010 – 2024"), chú giải (cột = diện tích, đường = sản lượng) và đơn vị ở hai trục.

c) Nhận xét

- Diện tích gieo trồng lúa và sản lượng lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long đều ở mức rất lớn (vùng trọng điểm lúa số một cả nước) nhưng biến động khác chiều trong giai đoạn 2010 – 2024.
- Diện tích gieo trồng nhìn chung có xu hướng giảm nhẹ (một phần diện tích chuyển sang nuôi trồng thủy sản, trồng cây ăn quả, đô thị hóa và chịu tác động của hạn, mặn).
- Sản lượng lúa lại có xu hướng tăng (hoặc duy trì ở mức cao), cho thấy năng suất lúa tăng mạnh.
- Như vậy, diện tích giảm nhưng sản lượng vẫn tăng → đây là chuyển biến tích cực theo hướng thâm canh, nâng cao hiệu quả sản xuất.

d) Giải thích

- Diện tích giảm do chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất (sang thủy sản, cây ăn quả có giá trị cao hơn), do quá trình đô thị hóa và do tác động của biến đổi khí hậu (xâm nhập mặn, hạn hán, thiếu nước ngọt mùa khô).
- Sản lượng vẫn tăng nhờ: đẩy mạnh thâm canh, tăng vụ; áp dụng khoa học – kĩ thuật, giống mới năng suất và chất lượng cao, cơ giới hóa; cải tạo thủy lợi, chủ động tưới tiêu → năng suất lúa tăng, bù đắp cho phần diện tích bị thu hẹp.

*Lưu ý:* Các số liệu cụ thể để vẽ và tính toán lấy trực tiếp từ bảng 31.1 trong SGK; nhận xét – giải thích trên đúng với xu thế mà bảng số liệu phản ánh.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.