Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Câu hỏi trang 153 SGK Địa lí 12

Bài 31. Sử dụng hợp lí tự nhiên để phát triển kinh tế ở Đồng bằng sông Cửu Long   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin mục I và hình 31.1, hãy:
– Trình bày vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
– Nêu khái quát về đặc điểm dân số của vùng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 153 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Bản đồ tự nhiên vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trải trên khung toạ độ từ khoảng kinh tuyến 104°Đ đến 106°Đ và từ vĩ tuyến 8°B đến trên 10°B (kèm bản đồ phụ định vị vùng trong lãnh thổ Việt Nam ở góc dưới bên phải).

Vị trí tiếp giáp:
- Phía bắc và tây bắc giáp Cam-pu-chia (có đường biên giới quốc gia); trên tuyến biên giới này có các cửa khẩu Vĩnh Xương, Tịnh Biên, Hà Tiên.
- Phía đông bắc giáp vùng Đông Nam Bộ (có ranh giới vùng kinh tế – xã hội).
- Phía tây và tây nam là Vịnh Thái Lan.
- Phía đông và đông nam là Biển Đông.
Đây là vùng đất cực nam của nước ta, có biển bao quanh ba phía (tây, nam, đông). Điểm cực nam trên đất liền là Mũi Cà Mau (mũi Cà Mau, khoảng vĩ độ 8°B).

Biển, đảo và quần đảo: Trong Vịnh Thái Lan và Biển Đông có nhiều đảo, quần đảo: đảo Phú Quốc (lớn nhất, với các bãi tắm Bãi Thơm, Mũi Nai, Bãi Khem), quần đảo Hà Tiên, hòn Tre, hòn Rái, quần đảo Nam Du, quần đảo Thổ Chu, hòn Nhạn, hòn Khoai, hòn Đá Lẻ; ngoài khơi phía đông nam có quần đảo Côn Sơn (hòn Tài Lớn, hòn Bảy Cạnh, hòn Bông Lang). Vùng biển rộng, nhiều bãi cá – bãi tôm.

Mạng lưới sông ngòi, kênh rạch dày đặc: hệ thống sông Cửu Long với hai nhánh chính là sông Tiền và sông Hậu chảy theo hướng tây bắc – đông nam rồi đổ ra Biển Đông qua nhiều cửa: cửa Tiểu, cửa Đại, cửa Ba Lai, cửa Hàm Luông, cửa Cổ Chiên, cửa Cung Hầu, cửa Định An, cửa Trần Đề (phía Biển Đông) và cửa Bảy Háp (phía tây nam); cùng nhiều kênh đào lớn: kênh Vĩnh Tế, kênh Tháp Mười, kênh Rạch Sỏi, kênh Phụng Hiệp.

Các loại đất (nền màu trên bản đồ): đất phù sa sông phân bố dọc sông Tiền, sông Hậu; đất phèn chiếm diện tích lớn ở vùng Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên và bán đảo Cà Mau; đất mặn ở dải ven biển; ngoài ra có các loại đất khác.

Tài nguyên sinh vật và khoáng sản thể hiện bằng kí hiệu: rừng và rừng ngập mặn ven biển (nhiều ở bán đảo Cà Mau); 5 vườn quốc gia: Tràm Chim, Phú Quốc, U Minh Thượng, U Minh Hạ, Mũi Cà Mau; khu dự trữ sinh quyển thế giới; khoáng sản gồm dầu mỏ (Cái Nước), than bùn (khu vực U Minh), đá vôi (khu vực Hà Tiên – Kiên Giang), sét – cao lanh (Châu Thành).

Bản đồ có tỉ lệ với thước đo 25 – 0 – 25 – 50 km.

Gợi ý trả lời

– Vị trí địa lí và phạm vi lãnh thổ

a) Phạm vi lãnh thổ
- Đồng bằng sông Cửu Long là vùng đất cực nam của nước ta, nằm trong khoảng kinh độ từ 104∘Đ104^{\circ}\text{Đ} đến 106∘Đ106^{\circ}\text{Đ} và vĩ độ từ 8∘B8^{\circ}\text{B} đến trên 10∘B10^{\circ}\text{B}. Điểm cực nam trên đất liền là Mũi Cà Mau.
- Vùng gồm phần đất liền rộng lớn và vùng biển, đảo, quần đảo thuộc Vịnh Thái Lan và Biển Đông. Trong đó có nhiều đảo, quần đảo như: đảo Phú Quốc (lớn nhất), quần đảo Hà Tiên, hòn Tre, hòn Rái, quần đảo Nam Du, quần đảo Thổ Chu, hòn Khoai, hòn Nhạn.

b) Vị trí tiếp giáp
- Phía bắc và tây bắc giáp Cam-pu-chia, có đường biên giới quốc gia với các cửa khẩu như Vĩnh Xương, Tịnh Biên, Hà Tiên.
- Phía đông bắc giáp vùng Đông Nam Bộ.
- Phía tây và tây nam là Vịnh Thái Lan.
- Phía đông và đông nam là Biển Đông.
- Như vậy, đây là vùng có biển bao quanh ba phía (tây, nam, đông).

c) Ý nghĩa của vị trí địa lí
- Nằm liền kề vùng Đông Nam Bộ – vùng kinh tế phát triển năng động nhất cả nước, thuận lợi cho giao lưu, hợp tác phát triển kinh tế.
- Có đường biên giới trên đất liền với Cam-pu-chia và vùng biển rộng, giáp các nước trong khu vực Đông Nam Á, thuận lợi để mở rộng giao thương, hợp tác quốc tế cả đường bộ và đường biển.
- Vùng biển rộng, giàu tài nguyên (nhiều bãi cá, bãi tôm, đảo và quần đảo) tạo điều kiện phát triển tổng hợp kinh tế biển và giữ vai trò quan trọng về an ninh quốc phòng.

– Khái quát đặc điểm dân số của vùng
- Đồng bằng sông Cửu Long là vùng đông dân, có số dân lớn (đứng vào loại cao trong các vùng của cả nước), nguồn lao động dồi dào, tạo ra thị trường tiêu thụ rộng lớn và nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế.
- Mật độ dân số khá cao, nhưng phân bố không đều: dân cư tập trung đông đúc ở các dải đất phù sa ven sông Tiền, sông Hậu và các đô thị; thưa thớt hơn ở vùng đất phèn, đất mặn, ven biển và các đảo.
- Vùng có nhiều thành phần dân tộc cùng sinh sống như: Kinh, Khơ-me, Hoa, Chăm,… tạo nên sự đa dạng về văn hoá.
- Tỉ lệ dân thành thị còn thấp, phần lớn dân cư sống ở nông thôn và gắn với hoạt động sản xuất nông nghiệp; quá trình đô thị hoá đang diễn ra nhưng còn chậm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.