Sách giáo khoa Địa lí 12

Giải Câu hỏi trang 115 SGK Địa lí 12

Bài 25. Phát triển kinh tế - xã hội ở Đồng bằng sông Hồng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Dựa vào thông tin mục 1 và hình 25.2, hãy phân tích vấn đề phát triển công nghiệp ở Đồng bằng sông Hồng.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 115 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 25.2 là bản đồ kinh tế vùng Đồng bằng sông Hồng năm 2024, thể hiện quy mô giá trị sản xuất công nghiệp của các tỉnh, thành phố và sự phân bố các ngành công nghiệp trong vùng. Bản đồ trải từ kinh tuyến 106°Đ đến 108°Đ và quanh vĩ tuyến 20°B–21°B, giáp vùng Trung du và miền núi phía Bắc ở phía bắc và tây, giáp vùng Bắc Trung Bộ ở phía nam, giáp Vịnh Bắc Bộ ở phía đông và giáp Trung Quốc ở phía đông bắc.

Quy mô giá trị sản xuất công nghiệp của các tỉnh, thành phố (đơn vị: nghìn tỉ đồng, giá hiện hành) được thể hiện bằng các vòng tròn đồng tâm với ba cấp:
- Từ 1 500 trở lên;
- Từ 500 đến dưới 1 500;
- Từ 100 đến dưới 500.
Các vòng tròn quy mô lớn nhất (vòng tròn hồng lớn) tập trung ở Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, cho thấy đây là các trung tâm công nghiệp hàng đầu của vùng; các tỉnh còn lại (Hưng Yên, Ninh Bình, Thái Bình, Nam Định,…) có quy mô nhỏ hơn.

Các kí hiệu ngành công nghiệp của các tỉnh, thành phố gồm: sản xuất kim loại, cơ khí, sản xuất hoá chất, sản xuất giày - dép, dệt và sản xuất trang phục, sản xuất sản phẩm điện tử - máy vi tính, sản xuất ô tô và xe có động cơ khác, sản xuất vật liệu xây dựng, sản xuất giấy và sản phẩm từ giấy, sản xuất đồ uống, sản xuất - chế biến thực phẩm. Ngoài ra có kí hiệu khai thác khí tự nhiên, khai thác than đá, khai thác đá vôi, khai thác sét - cao lanh, khai thác nước khoáng và nhà máy nhiệt điện.

Phân bố công nghiệp trên bản đồ:
- Hà Nội: tập trung nhiều ngành như sản xuất sản phẩm điện tử - máy vi tính, cơ khí, ô tô, dệt may, chế biến thực phẩm; là trung tâm công nghiệp lớn nhất vùng, có khu công nghệ cao.
- Bắc Ninh: nổi bật sản xuất sản phẩm điện tử - máy vi tính, cơ khí; quy mô giá trị sản xuất công nghiệp rất lớn.
- Hải Phòng: đa dạng ngành (điện tử, cơ khí, ô tô, hoá chất, đóng/sản xuất, chế biến thực phẩm), có cảng biển lớn.
- Quảng Ninh: nổi bật khai thác than đá (Cẩm Phả, Mông Dương, Vàng Danh,…) và nhà máy nhiệt điện (Cẩm Phả, Mông Dương), cùng khai thác đá vôi; có nhiều nhà máy nhiệt điện công suất lớn.
- Hưng Yên, Hải Phòng có nhà máy nhiệt điện (Phả Lại - Hải Phòng, Thái Bình - Hưng Yên); các nhà máy nhiệt điện (kí hiệu ngôi sao đỏ) phân bố dọc Quảng Ninh và Hải Phòng.
- Ninh Bình: sản xuất vật liệu xây dựng, ô tô, cơ khí, khai thác đá vôi.

Trên bản đồ còn thể hiện các khu kinh tế cửa khẩu, điểm du lịch, cảng hàng không quốc tế (Nội Bài - Hà Nội, Cát Bi - Hải Phòng, Vân Đồn - Quảng Ninh), cảng biển (Hải Phòng, Quảng Ninh), mạng lưới đường sắt, đường cao tốc (CT.01, CT.03, CT.04, CT.06,…), quốc lộ (5, 10, 18,…), sông ngòi (sông Hồng, sông Đuống, sông Luộc, sông Đáy, sông Thái Bình), cùng các vùng sản xuất nông nghiệp (vùng trồng cây lương thực - thực phẩm, cây công nghiệp, vùng rừng, vùng nuôi trồng thuỷ sản) và các sản phẩm nông nghiệp (lúa, ngô, đậu tương, cây rau đậu, cây ăn quả, bò, lợn, gia cầm, nuôi trồng và khai thác thuỷ sản).

Gợi ý trả lời

Phân tích vấn đề phát triển công nghiệp ở Đồng bằng sông Hồng

a) Vai trò và vị trí của công nghiệp

Công nghiệp là ngành kinh tế quan trọng, có vai trò động lực trong phát triển kinh tế - xã hội của Đồng bằng sông Hồng. Đây là một trong những vùng có giá trị sản xuất công nghiệp hàng đầu cả nước, đóng góp lớn vào GRDP của vùng, tạo nhiều việc làm và thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đô thị hoá.

b) Điều kiện (thế mạnh) để phát triển công nghiệp

- *Vị trí địa lí* thuận lợi: nằm trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, có Thủ đô Hà Nội là trung tâm; giáp Trung du và miền núi Bắc Bộ (giàu khoáng sản, năng lượng), giáp Vịnh Bắc Bộ (phát triển cảng biển, giao thương quốc tế).
- *Tài nguyên*: có than đá (Quảng Ninh), đá vôi, sét - cao lanh, khí tự nhiên, nước khoáng,… làm nguyên, nhiên liệu cho công nghiệp.
- *Dân cư, lao động*: dân số đông, nguồn lao động dồi dào, trình độ chuyên môn kĩ thuật cao, thị trường tiêu thụ rộng lớn.
- *Cơ sở hạ tầng - cơ sở vật chất kĩ thuật*: vào loại tốt nhất cả nước với mạng lưới đường cao tốc (CT.01, CT.03, CT.04, CT.06,…), quốc lộ (5, 10, 18,…), đường sắt, các cảng hàng không quốc tế (Nội Bài, Cát Bi, Vân Đồn), cảng biển (Hải Phòng, Quảng Ninh), nhiều khu công nghiệp, khu công nghệ cao.
- *Chính sách* thu hút đầu tư, đặc biệt là vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào các ngành công nghệ cao.

c) Cơ cấu ngành công nghiệp

Cơ cấu ngành công nghiệp đa dạng, đang chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng các ngành công nghiệp hiện đại, công nghệ cao. Các ngành chủ yếu gồm:
- Sản xuất sản phẩm điện tử - máy vi tính (ngành mũi nhọn, phát triển nhanh nhờ FDI);
- Cơ khí, sản xuất ô tô và xe có động cơ;
- Sản xuất hoá chất; sản xuất kim loại;
- Dệt và sản xuất trang phục, sản xuất giày - dép;
- Sản xuất - chế biến thực phẩm, đồ uống;
- Sản xuất vật liệu xây dựng, giấy và sản phẩm từ giấy;
- Công nghiệp khai thác (than đá, khí tự nhiên, đá vôi, sét - cao lanh,…) và sản xuất điện (nhiệt điện).

d) Phân bố công nghiệp (dựa vào hình 25.2)

Công nghiệp phân bố không đều, tập trung chủ yếu ở các trung tâm lớn; quy mô giá trị sản xuất công nghiệp (vòng tròn lớn nhất, từ 1 500 nghìn tỉ đồng trở lên) tập trung ở các địa phương dẫn đầu:
- *Hà Nội*: trung tâm công nghiệp lớn nhất vùng, tập trung nhiều ngành (điện tử - máy vi tính, cơ khí, ô tô, dệt may, chế biến thực phẩm), có khu công nghệ cao.
- *Bắc Ninh*: nổi bật về sản xuất sản phẩm điện tử - máy vi tính, cơ khí; quy mô giá trị sản xuất công nghiệp rất lớn.
- *Hải Phòng*: cơ cấu ngành đa dạng (điện tử, cơ khí, ô tô, hoá chất, chế biến thực phẩm), gắn với cảng biển lớn.
- *Quảng Ninh*: nổi bật khai thác than đá (Cẩm Phả, Mông Dương, Vàng Danh,…), nhà máy nhiệt điện công suất lớn và khai thác đá vôi.
- Các tỉnh còn lại (*Hưng Yên, Ninh Bình, Thái Bình, Nam Định,…*) có quy mô nhỏ hơn: Ninh Bình phát triển vật liệu xây dựng, ô tô, cơ khí, khai thác đá vôi; các nhà máy nhiệt điện phân bố dọc Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên.

đ) Hướng phát triển

Vùng tập trung phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, thân thiện với môi trường; đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển các khu công nghiệp, khu công nghệ cao; đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường, sử dụng hợp lí tài nguyên và năng lượng trong quá trình phát triển công nghiệp.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.