Giải Câu hỏi trang 94 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục I và hình 21.1, hãy trình bày sự phát triển và phân bố ngành giao thông vận tải ở nước ta.
Bản đồ mạng lưới giao thông Việt Nam năm 2024, thể hiện lãnh thổ đất liền và biển nước ta trải dài từ khoảng vĩ độ 8°B đến 23°B (qua chí tuyến Bắc), tiếp giáp Trung Quốc ở phía bắc, Lào và Cam-pu-chia ở phía tây, Biển Đông ở phía đông với các quần đảo Hoàng Sa (TP. Đà Nẵng) và Trường Sa (tỉnh Khánh Hoà). Bản đồ dùng các kí hiệu sau để biểu thị mạng lưới giao thông:
Các loại hình giao thông (đường):
- Đường sắt: nét liền màu đen, chạy dọc gần như song song quốc lộ 1 theo hướng bắc – nam (tuyến Thống Nhất Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh) và các tuyến tập trung ở phía bắc (Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Lào Cai, Hà Nội – Lạng Sơn).
- Đường cao tốc (có kí hiệu số hiệu đường, ví dụ CT.01) và đường ô tô (quốc lộ, có số hiệu đường): mạng lưới dày đặc, phủ khắp cả nước, trục chính bắc – nam gồm quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh và cao tốc Bắc – Nam; các tuyến ngang đông – tây (quốc lộ 7, 8, 9, 19, 24…).
- Đường biển: nét màu xanh ven bờ và ra các cảng, nối các cảng trong nước theo hướng bắc – nam và đi quốc tế.
- Đường bay quốc tế (nét liền màu xanh lá) và đường bay nội địa (nét đứt): toả ra từ các cảng hàng không lớn.
- Sông (nét xanh) và hồ: các hệ thống sông Hồng, Thái Bình, Đồng Nai, Cửu Long được dùng cho giao thông đường thuỷ nội địa.
Các đầu mối (điểm) giao thông:
- Cảng hàng không quốc tế (kí hiệu máy bay màu đỏ): phân bố ở Nội Bài (Hà Nội), Đà Nẵng, Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh) và nhiều tỉnh ven biển, miền Nam.
- Cảng hàng không nội địa (máy bay màu đen) và cảng hàng không đang xây dựng (máy bay viền): rải khắp các vùng (Điện Biên, miền Trung, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long…).
- Cảng biển (mỏ neo màu xanh): tập trung dọc bờ biển, nổi bật ở Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Đà Nẵng, Quảng Nam – Quảng Ngãi, Khánh Hoà (Cam Ranh), Bà Rịa – Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ…
- Cảng thuỷ nội địa (mỏ neo màu đen): phân bố ở các vùng đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long.
- Thủ đô Hà Nội (ngôi sao đỏ) và các trung tâm hành chính cấp tỉnh.
Nhận xét chung về phân bố thể hiện trên bản đồ: mạng lưới giao thông dày và tập trung nhất ở hai đầu mối lớn là Hà Nội (đồng bằng sông Hồng, phía bắc) và TP. Hồ Chí Minh (Đông Nam Bộ, phía nam) – nơi hội tụ đủ đường bộ, đường sắt, đường biển, đường hàng không; dải miền Trung chủ yếu phát triển theo trục dọc bắc – nam ven biển; vùng núi và Tây Nguyên mật độ thưa hơn. Các tuyến và đầu mối nối liền đất liền với hệ thống đường bay, đường biển quốc tế ra khu vực và thế giới.
Gợi ý trả lời
Khái quát: Giao thông vận tải nước ta phát triển với đầy đủ các loại hình (đường ô tô, đường sắt, đường sông, đường biển, đường hàng không, đường ống); mạng lưới ngày càng được mở rộng, hiện đại hoá và phân bố rộng khắp cả nước, tập trung nhất ở hai đầu mối lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
a) Đường ô tô (đường bộ)
- *Phát triển:* Là loại hình có khối lượng vận chuyển hàng hoá và hành khách lớn nhất, cơ động, thích hợp với mọi địa hình; mạng lưới không ngừng được mở rộng và hiện đại hoá, nhiều tuyến cao tốc được xây dựng (cao tốc Bắc – Nam, các cao tốc kí hiệu CT...).
- *Phân bố:* Mạng lưới dày đặc, phủ khắp cả nước. Trục chính theo hướng bắc – nam gồm quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh và tuyến cao tốc Bắc – Nam; các tuyến đường ngang hướng đông – tây (quốc lộ 7, 8, 9, 19, 24...) nối vùng ven biển với vùng núi phía tây và các nước láng giềng. Mật độ cao ở đồng bằng sông Hồng và Đông Nam Bộ, thưa hơn ở vùng núi, Tây Nguyên.
b) Đường sắt
- *Phát triển:* Mạng lưới đang được nâng cấp, hiện đại hoá để tăng tốc độ và an toàn.
- *Phân bố:* Tuyến quan trọng nhất là đường sắt Thống Nhất (Hà Nội – TP. Hồ Chí Minh) chạy gần như song song với quốc lộ 1 theo hướng bắc – nam; các tuyến còn lại tập trung ở phía bắc, toả ra từ Hà Nội (Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Lào Cai, Hà Nội – Lạng Sơn...).
c) Đường sông (đường thuỷ nội địa)
- *Phát triển:* Được chú trọng đầu tư nạo vét luồng lạch, nâng cấp cảng; vận chuyển khối lượng lớn với chi phí thấp.
- *Phân bố:* Tập trung chủ yếu ở hai hệ thống sông lớn: hệ thống sông Hồng – Thái Bình (đồng bằng sông Hồng) và hệ thống sông Mê Công (Cửu Long) – Đồng Nai (Nam Bộ); cảng thuỷ nội địa phân bố nhiều ở hai vùng đồng bằng này.
d) Đường biển
- *Phát triển:* Có vai trò quan trọng trong vận tải hàng hoá xuất, nhập khẩu; đội tàu và hệ thống cảng được hiện đại hoá, nhiều cảng nước sâu, cảng trung chuyển quốc tế được xây dựng.
- *Phân bố:* Các tuyến chạy ven bờ theo hướng bắc – nam và nối ra quốc tế. Hệ thống cảng biển phân bố dọc bờ biển, nổi bật ở Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hoá, Nghệ An, Đà Nẵng, Quảng Ngãi (Dung Quất), Khánh Hoà (Cam Ranh), Bà Rịa – Vũng Tàu, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ...
e) Đường hàng không
- *Phát triển:* Là ngành non trẻ nhưng có tốc độ phát triển nhanh, cơ sở vật chất – kĩ thuật hiện đại, hội nhập quốc tế sâu rộng.
- *Phân bố:* Mạng đường bay nội địa và quốc tế toả ra từ ba đầu mối lớn nhất là Nội Bài (Hà Nội), Đà Nẵng và Tân Sơn Nhất (TP. Hồ Chí Minh); các cảng hàng không nội địa rải khắp các vùng (Điện Biên, miền Trung, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long...).
g) Đường ống
- *Phát triển:* Gắn với sự phát triển của ngành dầu khí, ngày càng được mở rộng.
- *Phân bố:* Chủ yếu là các tuyến dẫn dầu, khí từ thềm lục địa phía nam vào đất liền, tập trung ở vùng Đông Nam Bộ.
Kết luận về phân bố: Mạng lưới giao thông dày và hội tụ đủ các loại hình nhất ở Hà Nội (phía bắc) và TP. Hồ Chí Minh (phía nam) – hai đầu mối giao thông lớn nhất cả nước; dải miền Trung phát triển theo trục dọc bắc – nam ven biển; vùng núi và Tây Nguyên mật độ thưa hơn. Các tuyến và đầu mối giao thông nối liền đất liền với hệ thống đường biển, đường bay quốc tế, góp phần thúc đẩy hội nhập khu vực và thế giới.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.