Giải Câu hỏi trang 77 SGK Địa lí 12
Đề bài
Dựa vào thông tin mục II và hình 17.1, hãy trình bày đặc điểm phát triển và phân bố ngành công nghiệp sản xuất điện ở nước ta.
Bản đồ hành chính Việt Nam năm 2024 thể hiện công nghiệp khai thác than, dầu thô, khí tự nhiên và sản xuất điện; có khung phụ góc trên bên phải vẽ toàn vẹn lãnh thổ gồm quần đảo Hoàng Sa (TP. Đà Nẵng) và quần đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa). Phần liên quan ngành sản xuất điện dùng các kí hiệu ngôi sao: ngôi sao xanh dương = nhà máy thủy điện, ngôi sao đỏ = nhà máy nhiệt điện, ngôi sao cam = nhà máy điện mặt trời, ngôi sao xanh lá = nhà máy điện gió, kí hiệu hình quạt = nhà máy điện rác; ngoài ra có kí hiệu than, dầu thô, khí tự nhiên và đường ống dẫn khí. Phân bố các nhà máy điện trên bản đồ như sau:
- Nhà máy thủy điện (sao xanh dương): tập trung dày đặc ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc dọc các sông lớn, với Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Huội Quảng, Bản Chát, Tuyên Quang, Thác Bà, Nho Quế 3…; ở Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung có Bản Vẽ, A Lưới, Sông Tranh 2, Sông Hinh, Sông Ba Hạ, Đa Nhim…; ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ có Ialy, Sê San 3, Sê San 4, Pleikrông, Đồng Nai 3, Đồng Nai 4, Trị An, Thác Mơ, Hàm Thuận – Đa Mi, Đại Ninh… Thủy điện gắn với vùng địa hình đồi núi, nơi sông có trữ năng thủy điện lớn.
- Nhà máy nhiệt điện (sao đỏ): phân bố nhiều ở Đồng bằng sông Hồng và vùng than Đông Bắc (Phả Lại, Uông Bí, Hải Dương, Hải Phòng, Mông Dương, Quảng Ninh, Thái Bình, Ninh Bình); ở Bắc Trung Bộ – Duyên hải miền Trung có Nghi Sơn, Vũng Áng, Vĩnh Tân; ở Đông Nam Bộ có Phú Mỹ, Nhơn Trạch, Bà Rịa; ở Đồng bằng sông Cửu Long có Cà Mau, Ô Môn, Duyên Hải. Nhiệt điện phân bố gắn với vùng có than (phía Bắc) và vùng có dầu khí, gần nơi tiêu thụ lớn (phía Nam).
- Nhà máy điện mặt trời (sao cam): tập trung ở Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long, nhiều nhất quanh Khánh Hòa, Ninh Thuận – Bình Thuận cũ, Đắk Lắk, Phú Yên, Tây Ninh, An Giang… — những nơi có số giờ nắng cao.
- Nhà máy điện gió (sao xanh lá): phân bố ở Duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long ven biển (Trung Nam – Thuận Nam, Hướng Phùng, Hồng Phong, đảo Phú Quý, Bạc Liêu, Cà Mau, Trà Vinh…) — vùng ven biển có gió mạnh ổn định.
- Nhà máy điện rác (kí hiệu hình quạt): xuất hiện ở các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ.
Nhìn tổng thể, bản đồ cho thấy nước ta có cơ cấu nguồn điện đa dạng (thủy điện, nhiệt điện, điện mặt trời, điện gió, điện rác); mạng lưới nhà máy điện phân bố rộng khắp cả nước nhưng mỗi loại gắn với điều kiện tài nguyên và tự nhiên của từng vùng: thủy điện ở miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và miền Trung; nhiệt điện ở Đồng bằng sông Hồng, vùng than Đông Bắc và vùng dầu khí phía Nam; điện mặt trời – điện gió ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Gợi ý trả lời
Đặc điểm phát triển và phân bố ngành công nghiệp sản xuất điện ở nước ta
a) Đặc điểm phát triển
- Công nghiệp sản xuất điện là ngành năng lượng quan trọng, đi trước một bước nhằm đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống; sản lượng điện tăng nhanh và liên tục trong những năm gần đây.
- Cơ cấu nguồn điện ngày càng đa dạng, gồm: thủy điện, nhiệt điện (than, khí, dầu), điện mặt trời, điện gió, điện rác… Trước đây thủy điện và nhiệt điện giữ vai trò chủ đạo; hiện nay cơ cấu đang chuyển dịch theo hướng tăng tỉ trọng các nguồn năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) để phát triển bền vững, thân thiện với môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
- Mạng lưới truyền tải điện (hệ thống đường dây, trạm biến áp, đặc biệt là đường dây 500 kV Bắc – Nam) được xây dựng và hoàn thiện, tạo nên hệ thống điện thống nhất trong cả nước.
b) Đặc điểm phân bố
Các nhà máy điện phân bố rộng khắp cả nước, nhưng mỗi loại gắn với điều kiện tài nguyên và tự nhiên của từng vùng:
- Thủy điện: tập trung ở những vùng địa hình đồi núi, nơi sông ngòi có độ dốc lớn, trữ năng thủy điện dồi dào. Phân bố nhiều ở:
+ Trung du và miền núi phía Bắc (trên hệ thống sông Đà, sông Gâm, sông Chảy…): Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Huội Quảng, Bản Chát, Tuyên Quang, Thác Bà…
+ Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung: Bản Vẽ, A Lưới, Sông Tranh 2, Sông Hinh, Sông Ba Hạ, Đa Nhim…
+ Tây Nguyên và Đông Nam Bộ (trên hệ thống sông Xê Xan, Đồng Nai, Bé…): Ialy, Sê San 3, Sê San 4, Pleikrông, Đồng Nai 3, Đồng Nai 4, Trị An, Thác Mơ, Hàm Thuận – Đa Mi, Đại Ninh…
- Nhiệt điện: phân bố gắn với vùng có nguồn nhiên liệu (than, dầu, khí) và gần các trung tâm tiêu thụ lớn:
+ Nhiệt điện than tập trung ở Đồng bằng sông Hồng và vùng than Đông Bắc: Phả Lại, Uông Bí, Hải Dương, Hải Phòng, Mông Dương, Quảng Ninh, Thái Bình, Ninh Bình…; Bắc Trung Bộ – Duyên hải miền Trung có Nghi Sơn, Vũng Áng, Vĩnh Tân.
+ Nhiệt điện khí phân bố ở Đông Nam Bộ (gắn với nguồn dầu khí thềm lục địa): Phú Mỹ, Nhơn Trạch, Bà Rịa; Đồng bằng sông Cửu Long có Cà Mau, Ô Môn, Duyên Hải.
- Điện mặt trời: tập trung ở những nơi có số giờ nắng cao, cường độ bức xạ lớn, chủ yếu ở Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long (Khánh Hòa, Ninh Thuận – Bình Thuận cũ, Đắk Lắk, Phú Yên, Tây Ninh, An Giang…).
- Điện gió: phân bố ở vùng ven biển và hải đảo có gió mạnh, ổn định, chủ yếu ở Duyên hải Nam Trung Bộ và vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long (Trung Nam – Thuận Nam, Hướng Phùng, Hồng Phong, đảo Phú Quý, Bạc Liêu, Cà Mau, Trà Vinh…).
- Điện rác: xuất hiện ở các đô thị lớn, nơi có khối lượng rác thải tập trung nhiều, như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ.
→ Nhận xét chung: Nước ta có cơ cấu nguồn điện đa dạng, mạng lưới nhà máy điện phân bố rộng khắp; sự phân bố mỗi loại nhà máy điện phụ thuộc chặt chẽ vào nguồn tài nguyên và điều kiện tự nhiên của từng vùng (thủy điện ở miền núi; nhiệt điện ở vùng than và vùng dầu khí; điện mặt trời, điện gió ở nơi nhiều nắng, nhiều gió).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.