Giải Câu hỏi trang 19 SGK Địa lí 10
Đề bài
Dựa vào hình 5.3 và kiến thức đã học, hãy mô tả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời (quỹ đạo, hướng chuyển động, hướng và độ nghiêng của trục Trái Đất, thời gian hoàn thành một vòng chuyển động).
Hình 5.3 vẽ chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời và các mùa ở bán cầu Bắc. Mặt Trời ở trung tâm, Trái Đất chuyển động trên một quỹ đạo hình elip gần tròn quanh Mặt Trời theo hướng ngược chiều kim đồng hồ. Trên quỹ đạo thể hiện bốn vị trí ứng với bốn thời điểm: Ngày 21-3 (phía trên), Ngày 22-6 (bên trái), Ngày 23-9 (phía dưới), Ngày 22-12 (bên phải). Ở mỗi vị trí, trục Trái Đất luôn nghiêng về cùng một hướng và giữ độ nghiêng không đổi so với mặt phẳng quỹ đạo, với các vĩ tuyến 23°27'B (chí tuyến Bắc), 0° (Xích đạo) và 23°27'N (chí tuyến Nam) được đánh dấu. Các mũi tên hồng chỉ chiều chuyển động và ghi tên các mùa ở bán cầu Bắc: Mùa xuân (từ 21-3 sang trái về 22-6), Mùa hạ (từ 22-6 xuống 23-9), Mùa thu (từ 23-9 sang phải lên 22-12), Mùa đông (từ 22-12 lên 21-3).
Gợi ý trả lời
Mô tả chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời (dựa vào hình 5.3 và kiến thức đã học):
a) Quỹ đạo chuyển động
Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo một quỹ đạo hình elip gần tròn, trong đó Mặt Trời nằm ở một tiêu điểm của elip. Vì quỹ đạo là elip nên trong năm có lúc Trái Đất ở gần Mặt Trời (điểm cận nhật), có lúc ở xa Mặt Trời (điểm viễn nhật).
b) Hướng chuyển động
Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời theo hướng từ tây sang đông, tức ngược chiều kim đồng hồ (nếu nhìn từ cực Bắc xuống). Đây cũng chính là hướng tự quay quanh trục của Trái Đất.
c) Hướng và độ nghiêng của trục Trái Đất
Trong khi chuyển động trên quỹ đạo, trục Trái Đất luôn nghiêng về một hướng không đổi và giữ nguyên độ nghiêng so với mặt phẳng quỹ đạo. Cụ thể:
- Trục Trái Đất nghiêng một góc so với mặt phẳng quỹ đạo (mặt phẳng hoàng đạo).
- Hay nói cách khác, trục nghiêng so với đường vuông góc với mặt phẳng quỹ đạo.
Đặc điểm này (trục nghiêng và không đổi phương) được gọi là chuyển động tịnh tiến, chính là nguyên nhân sinh ra các mùa và hiện tượng ngày đêm dài ngắn theo mùa ở hai bán cầu.
d) Thời gian hoàn thành một vòng chuyển động
Trái Đất chuyển động một vòng quanh Mặt Trời hết 365 ngày 6 giờ (khoảng 365,25 ngày), tức là 1 năm thiên văn. Do dư 6 giờ mỗi năm nên cứ sau 4 năm lại có một năm nhuận 366 ngày (tháng Hai có 29 ngày).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.