Giải Vận dụng trang 11 SGK Địa lí 10
Đề bài
Sưu tầm một số bản đồ, tìm hiểu các đối tượng và phương pháp đã được sử dụng để biểu hiện các đối tượng đó trên bản đồ.
Gợi ý trả lời
a) Mục đích và cách thực hiện
Đây là bài tập vận dụng, yêu cầu sưu tầm bản đồ thực tế (trong atlat, sách giáo khoa, trên internet hoặc bản đồ treo tường) rồi phân tích xem mỗi đối tượng địa lí được thể hiện bằng phương pháp nào trong 5 phương pháp đã học ở Bài 2: phương pháp kí hiệu, phương pháp kí hiệu đường chuyển động, phương pháp chấm điểm, phương pháp khoanh vùng và phương pháp bản đồ – biểu đồ.
Cách làm: với mỗi bản đồ sưu tầm được, lập bảng gồm ba cột — *Tên bản đồ / Đối tượng được biểu hiện / Phương pháp biểu hiện* — rồi căn cứ vào dấu hiệu nhận biết của từng phương pháp để điền vào.
b) Ví dụ bảng kết quả (tham khảo, dựa trên Atlat Địa lí Việt Nam)
| Tên bản đồ | Đối tượng được biểu hiện | Phương pháp biểu hiện |
|---|---|---|
| Bản đồ Khoáng sản | Các mỏ sắt, than, bô-xít, dầu khí… (phân bố theo điểm) | Phương pháp kí hiệu (kí hiệu hình học, chữ) |
| Bản đồ Công nghiệp | Các trung tâm công nghiệp, nhà máy điện | Phương pháp kí hiệu |
| Bản đồ Gió và bão | Hướng gió mùa, đường di chuyển của bão, dòng biển | Phương pháp kí hiệu đường chuyển động (mũi tên) |
| Bản đồ Dân số | Sự phân bố dân cư | Phương pháp chấm điểm |
| Bản đồ Nông nghiệp | Các vùng chuyên canh (cây công nghiệp, lúa…) | Phương pháp khoanh vùng |
| Bản đồ Kinh tế vùng | Cơ cấu GDP, giá trị sản xuất của từng tỉnh | Phương pháp bản đồ – biểu đồ |
c) Dấu hiệu nhận biết từng phương pháp
- *Kí hiệu*: đối tượng phân bố theo những điểm cụ thể (thành phố, mỏ khoáng sản, nhà máy), thể hiện được vị trí, số lượng, chất lượng, cấu trúc của đối tượng.
- *Kí hiệu đường chuyển động*: thể hiện sự di chuyển (gió, bão, dòng biển, luồng di dân, luồng hàng hóa) bằng các mũi tên; hướng mũi tên chỉ hướng di chuyển, độ to – nhỏ/màu sắc thể hiện khối lượng, tốc độ.
- *Chấm điểm*: thể hiện đối tượng phân tán trong không gian (dân cư, đàn gia súc…), mỗi chấm ứng với một giá trị nhất định.
- *Khoanh vùng*: thể hiện đối tượng phân bố theo vùng nhưng không đều khắp (vùng trồng cây công nghiệp, vùng phân bố dân tộc…) bằng đường nét khép kín, màu nền hoặc nét chải.
- *Bản đồ – biểu đồ*: thể hiện giá trị tổng cộng của một đối tượng trong từng đơn vị lãnh thổ bằng các biểu đồ (cột, tròn…) đặt lên bản đồ.
Kết luận: Mỗi đối tượng địa lí có đặc điểm phân bố riêng (theo điểm, theo đường, theo vùng hay phân tán) nên được chọn phương pháp biểu hiện phù hợp để vừa xác định được vị trí, vừa thể hiện được số lượng, cấu trúc, động lực phát triển của đối tượng trên bản đồ.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.