Sách giáo khoa Công nghệ 12

Giải Câu hỏi trang 142 SGK Công nghệ 12

Bài. Khai thác nguồn lợi thuỷ sản   Gợi ý trả lời

Đề bài

1. Tìm hiểu và mô tả kĩ thuật câu một loài thuỷ sản phổ biến.

2. Tìm hiểu thêm một số phương pháp khai thác nguồn lợi thuỷ sản khác đang được áp dụng ở Việt Nam. Nêu ưu và nhược điểm của từng phương pháp đó.

Gợi ý trả lời

1. Mô tả kĩ thuật câu một loài thuỷ sản phổ biến (câu cá ngừ đại dương)

Câu cá ngừ đại dương (cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to) là nghề câu phổ biến ở vùng biển miền Trung nước ta. Kĩ thuật câu vàng (câu dây dài) được mô tả theo các bước sau:

- Chuẩn bị ngư cụ: Vàng câu gồm một dây trục (dây chính) rất dài, trên đó buộc nhiều dây nhánh (thẻo câu) cách đều nhau; mỗi thẻo gắn một lưỡi câu và mồi (thường là mực, cá chuồn). Có hệ thống phao, cờ hiệu và đèn tín hiệu để đánh dấu vàng câu trên mặt biển.

- Thả câu: Tàu chạy chậm và lần lượt thả dây trục cùng các thẻo câu đã móc mồi xuống biển ở độ sâu thích hợp (nơi cá ngừ thường kiếm ăn). Vàng câu được giữ lơ lửng nhờ hệ thống phao.

- Ngâm câu (chờ cá ăn mồi): Để vàng câu trôi tự do trong nhiều giờ cho cá cắn câu.

- Thu câu và bắt cá: Dùng máy thu (hoặc kéo tay) cuốn dần dây trục lên, gỡ cá mắc câu. Cá ngừ được xử lí (làm chết nhanh, moi nội tạng, ướp lạnh/bảo quản) ngay trên tàu để giữ chất lượng thịt phục vụ xuất khẩu.

Ưu điểm của phương pháp câu: chọn lọc được đối tượng khai thác, ít gây hại cho nguồn lợi và môi trường, chất lượng sản phẩm cao.

2. Một số phương pháp khai thác nguồn lợi thuỷ sản khác ở Việt Nam — ưu, nhược điểm

a) Khai thác bằng lưới kéo (lưới giã):
- *Ưu điểm:* Năng suất cao, khai thác được nhiều loài cùng lúc, hiệu quả kinh tế lớn.
- *Nhược điểm:* Tính chọn lọc thấp, bắt cả cá nhỏ chưa đến tuổi sinh sản; lưới kéo đáy phá huỷ môi trường sống ở tầng đáy, làm suy giảm nguồn lợi.

b) Khai thác bằng lưới rê (lưới cản):
- *Ưu điểm:* Ngư cụ đơn giản, chi phí thấp; chọn lọc được kích cỡ cá theo kích thước mắt lưới; ít gây hại đáy biển.
- *Nhược điểm:* Năng suất không cao; lưới rê bị thất lạc có thể tiếp tục “đánh bắt ma”, gây chết cá và sinh vật biển.

c) Khai thác bằng lưới vây:
- *Ưu điểm:* Năng suất cao, thích hợp khai thác đàn cá nổi (cá cơm, cá nục, cá ngừ nhỏ); hiệu quả kinh tế tốt.
- *Nhược điểm:* Dễ bắt lẫn cá con và các loài ngoài mục tiêu; đòi hỏi tàu và trang thiết bị lớn, vốn đầu tư cao.

d) Khai thác bằng nghề câu (câu tay, câu vàng, câu mực):
- *Ưu điểm:* Chọn lọc cao, chất lượng sản phẩm tốt, ít ảnh hưởng đến môi trường và nguồn lợi.
- *Nhược điểm:* Năng suất thấp hơn lưới, tốn nhiều công lao động.

Đ) Khai thác bằng chụp mực (kết hợp ánh sáng):
- *Ưu điểm:* Hiệu quả cao với mực và một số cá nổi nhờ dùng đèn dụ tập trung đàn.
- *Nhược điểm:* Tiêu tốn nhiều nhiên liệu (chạy máy phát điện cho đèn); nếu lạm dụng ánh sáng mạnh dễ làm cạn kiệt nguồn lợi.

*Lưu ý chung:* Các phương pháp có tính chọn lọc thấp (lưới kéo, dùng ánh sáng cường độ lớn) và các cách khai thác bị cấm (dùng chất nổ, xung điện, chất độc) gây suy giảm nghiêm trọng nguồn lợi thuỷ sản, cần hạn chế và nghiêm cấm để khai thác bền vững.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.