Giải Vận dụng trang 116 SGK Công nghệ 12
Đề bài
Thực hiện bảo quản hoặc chế biến một sản phẩm thuỷ sản phù hợp với thực tiễn gia đình, địa phương em.
Gợi ý trả lời
Lựa chọn sản phẩm và phương pháp: Em chọn chế biến cá theo phương pháp làm nước mắm (lên men truyền thống) – một cách chế biến thuỷ sản phổ biến, phù hợp với điều kiện gia đình và nhiều địa phương ven biển ở nước ta. Ngoài ra có thể thay bằng bảo quản lạnh hoặc làm khô (phơi, sấy) tuỳ thực tiễn.
a) Chuẩn bị nguyên liệu và dụng cụ
- Nguyên liệu: cá cơm (hoặc cá nục, cá tạp) tươi và muối hạt sạch, theo tỉ lệ khối lượng khoảng cá : muối = 3 : 1 (3 phần cá, 1 phần muối).
- Dụng cụ: thùng/chum/lu sành sạch, vỉ nén, vật nặng để nén, rổ, vải lọc.
b) Quy trình thực hiện (chế biến nước mắm)
1. *Xử lí nguyên liệu:* Rửa sạch cá, để ráo (không rửa quá kĩ làm mất nhớt tự nhiên cần cho lên men).
2. *Trộn muối (ướp chượp):* Trộn đều cá với muối theo tỉ lệ 3 : 1, cho vào chum, nén chặt bằng vỉ và vật nặng để cá ngập trong nước muối tiết ra.
3. *Ủ lên men (gài nén):* Đậy kín, đặt nơi có nắng; ủ và phơi trong khoảng 6 – 12 tháng. Trong quá trình ủ, enzyme và vi sinh vật phân giải protein của cá thành các amino acid tạo hương vị đặc trưng.
4. *Kéo rút (lọc):* Khi chượp chín, rút lấy phần nước mắm cốt trong, màu cánh gián, mùi thơm đặc trưng; lọc bỏ bã.
5. *Hoàn thiện và bảo quản:* Đóng vào chai sạch, đậy kín, bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát.
c) Yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm và đánh giá sản phẩm
- Bảo đảm nguyên liệu tươi, dụng cụ sạch, tay và khu vực chế biến hợp vệ sinh; đủ muối để ức chế vi sinh vật gây thối.
- Sản phẩm đạt yêu cầu: nước mắm trong, màu cánh gián, mùi thơm, vị mặn đậm đặc trưng, không có mùi lạ (thối, mốc).
- Ý nghĩa: tận dụng được nguồn thuỷ sản của gia đình/địa phương, kéo dài thời gian sử dụng, tạo sản phẩm có giá trị, góp phần giảm hao hụt sau thu hoạch.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.