Giải Bài 1 trang 40 SGK Công nghệ 10
Đề bài
Trình bày khái niệm, thành phần và tính chất của đất trồng.
Gợi ý trả lời
## Khái niệm, thành phần và tính chất của đất trồng
a) Khái niệm đất trồng
Đất trồng là lớp bề mặt tơi xốp của vỏ Trái Đất, trên đó thực vật có thể sinh sống, phát triển và tạo ra sản phẩm.
Đất trồng được hình thành từ đá mẹ, dưới tác động của các yếu tố: khí hậu, địa hình, sinh vật, thời gian và hoạt động sản xuất của con người. Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và đặc biệt, không thể thay thế của ngành trồng trọt.
b) Thành phần của đất trồng
Đất trồng gồm ba phần: phần rắn, phần lỏng và phần khí.
- Phần rắn: gồm chất vô cơ và chất hữu cơ.
- Chất vô cơ: chiếm phần lớn khối lượng phần rắn, do đá mẹ phân huỷ tạo thành; chứa các chất dinh dưỡng như N, P, K và các nguyên tố vi lượng.
- Chất hữu cơ: do xác sinh vật (động vật, thực vật, vi sinh vật) phân huỷ tạo thành; phần ổn định nhất là mùn, giúp đất tơi xốp và giàu dinh dưỡng.
- Phần lỏng (dung dịch đất): chính là nước trong đất, có vai trò hoà tan các chất dinh dưỡng giúp cây trồng hút được qua rễ.
- Phần khí: là không khí trong các khe hở của đất, gồm khí oxygen (O₂) cung cấp cho rễ cây và vi sinh vật hô hấp, khí carbon dioxide (CO₂) và một số khí khác.
c) Tính chất của đất trồng
- Keo đất và khả năng hấp phụ của đất: Keo đất là những phần tử rất nhỏ (đường kính dưới 1 µm), không hoà tan trong nước mà ở trạng thái huyền phù. Keo đất có khả năng trao đổi ion với các ion trong dung dịch đất, nhờ đó đất giữ lại được các chất dinh dưỡng, hạn chế rửa trôi — đây chính là khả năng hấp phụ của đất.
- Phản ứng của dung dịch đất (độ chua, độ kiềm): được quyết định bởi nồng độ ion H⁺ và OH⁻, biểu thị bằng trị số pH.
- : đất chua.
- : đất trung tính.
- : đất kiềm.
Biết phản ứng của đất giúp bố trí cây trồng phù hợp và áp dụng biện pháp cải tạo (ví dụ bón vôi để giảm độ chua).
- Độ phì nhiêu của đất: là khả năng của đất cung cấp đồng thời và không ngừng nước, chất dinh dưỡng, không khí, nhiệt độ… cho cây trồng sinh trưởng, phát triển cho năng suất cao. Gồm độ phì nhiêu tự nhiên (hình thành tự nhiên) và độ phì nhiêu nhân tạo (do con người canh tác, cải tạo tạo nên).
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.