Giải Bài 3 trang 18 SGK Công nghệ 10
Đề bài
Nêu các yếu tố chính trong trồng trọt. Phân tích mối quan hệ giữa cây trồng với các yếu tố chính trong trồng trọt.
Gợi ý trả lời
a) Các yếu tố chính trong trồng trọt
Trong trồng trọt, các yếu tố chính ảnh hưởng trực tiếp đến sự sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây trồng gồm:
- Ánh sáng: cung cấp năng lượng cho quá trình quang hợp để cây tổng hợp chất hữu cơ.
- Nhiệt độ: ảnh hưởng đến các quá trình sinh lí (quang hợp, hô hấp, thoát hơi nước, hút nước và chất dinh dưỡng).
- Nước (độ ẩm): là thành phần của tế bào, tham gia quang hợp, vận chuyển và hoà tan chất dinh dưỡng, điều hoà thân nhiệt của cây.
- Đất trồng: là nơi cây đứng vững (bám rễ), cung cấp nước, chất dinh dưỡng và không khí (oxygen) cho rễ.
- Dinh dưỡng (phân bón): cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây sinh trưởng, phát triển.
- Giống cây trồng: quyết định tiềm năng năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu của cây.
- Kĩ thuật canh tác: (làm đất, gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh...) tác động và điều chỉnh các yếu tố trên theo hướng có lợi cho cây.
b) Phân tích mối quan hệ giữa cây trồng với các yếu tố chính
Cây trồng là trung tâm; mỗi yếu tố vừa tác động riêng, vừa tác động đồng thời và có quan hệ qua lại với cây trồng:
- Cây trồng – ánh sáng: Ánh sáng là nguồn năng lượng cho quang hợp. Mỗi loại cây có nhu cầu ánh sáng khác nhau (cây ưa sáng, cây ưa bóng); đủ ánh sáng cây quang hợp mạnh, sinh trưởng tốt; thiếu hoặc thừa ánh sáng đều làm cây phát triển kém.
- Cây trồng – nhiệt độ: Mỗi loại cây sinh trưởng, phát triển tốt trong một khoảng nhiệt độ thích hợp. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp làm rối loạn các quá trình sinh lí, cây còi cọc, thậm chí chết.
- Cây trồng – nước: Nước cần cho mọi hoạt động sống của cây. Thiếu nước cây héo, ngừng sinh trưởng; thừa nước (úng) rễ thiếu oxygen, dễ thối và chết. Nhu cầu nước thay đổi theo loại cây và từng giai đoạn sinh trưởng.
- Cây trồng – đất: Đất giữ cho cây đứng vững và cung cấp nước, dinh dưỡng, không khí cho rễ. Đất tốt (tơi xốp, giàu dinh dưỡng, pH phù hợp) giúp cây phát triển khoẻ; ngược lại đất xấu hạn chế sinh trưởng.
- Cây trồng – dinh dưỡng: Cây hút các nguyên tố dinh dưỡng để tạo chất hữu cơ. Bón phân cân đối, đủ và đúng lúc giúp cây sinh trưởng, cho năng suất cao; thiếu hoặc thừa dinh dưỡng đều gây hại.
- Cây trồng – giống: Giống tốt quyết định tiềm năng năng suất, chất lượng và khả năng thích nghi, chống chịu với điều kiện ngoại cảnh, sâu bệnh.
- Cây trồng – kĩ thuật canh tác: Con người thông qua kĩ thuật canh tác điều chỉnh các yếu tố ánh sáng, nhiệt độ, nước, đất, dinh dưỡng... cho phù hợp với nhu cầu của cây, qua đó nâng cao năng suất và chất lượng.
Kết luận: Các yếu tố chính có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại và đồng thời lên cây trồng. Muốn cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao, cần tạo điều kiện để các yếu tố này đồng bộ, phù hợp với nhu cầu của từng loại cây trong từng giai đoạn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.