Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 5.5 trang 9 SBT Vật lí 10

Bài 5. Tốc độ và vận tốc

Đề bài

Hai ô tô khởi hành cùng một lúc từ hai địa điểm cách nhau 40 km. Nếu chúng đi ngược chiều thì sau 24 min sẽ gặp nhau. Nếu chúng đi cùng chiều thì sau 2 h sẽ gặp nhau. Tính vận tốc mỗi xe.

Lời giải

Phân tích. Gọi vận tốc hai xe là v1v_1 và v2v_2 (với v1>v2v_1 > v_2), đơn vị km/h. Khoảng cách ban đầu giữa hai xe là s=40s = 40 km.

a) Khi đi ngược chiều (tiến lại gần nhau).

Đổi thời gian: t1=24 min=2460 h=0,4 ht_1 = 24\ \text{min} = \dfrac{24}{60}\ \text{h} = 0{,}4\ \text{h}.

Hai xe tiến về phía nhau nên tổng quãng đường hai xe đi được bằng khoảng cách ban đầu:

v1t1+v2t1=s  ⇒  (v1+v2) t1=s.v_1 t_1 + v_2 t_1 = s \;\Rightarrow\; (v_1 + v_2)\,t_1 = s.

Suy ra:

v1+v2=st1=400,4=100 (km/h).(1)v_1 + v_2 = \dfrac{s}{t_1} = \dfrac{40}{0{,}4} = 100\ \text{(km/h)}. \quad (1)

b) Khi đi cùng chiều (xe nhanh đuổi kịp xe chậm).

Thời gian: t2=2 ht_2 = 2\ \text{h}.

Để gặp nhau, xe nhanh phải đi nhiều hơn xe chậm một đoạn đúng bằng khoảng cách ban đầu:

v1t2−v2t2=s  ⇒  (v1−v2) t2=s.v_1 t_2 - v_2 t_2 = s \;\Rightarrow\; (v_1 - v_2)\,t_2 = s.

Suy ra:

v1−v2=st2=402=20 (km/h).(2)v_1 - v_2 = \dfrac{s}{t_2} = \dfrac{40}{2} = 20\ \text{(km/h)}. \quad (2)

c) Giải hệ (1) và (2).

{v1+v2=100v1−v2=20\begin{cases} v_1 + v_2 = 100 \\ v_1 - v_2 = 20 \end{cases}

Cộng hai phương trình: 2v1=120⇒v1=60 km/h2v_1 = 120 \Rightarrow v_1 = 60\ \text{km/h}.

Thay lại: v2=100−60=40 km/hv_2 = 100 - 60 = 40\ \text{km/h}.

Kiểm tra lại.
- Ngược chiều: (60+40)×0,4=100×0,4=40(60 + 40)\times 0{,}4 = 100 \times 0{,}4 = 40 km =s= s. ✓
- Cùng chiều: (60−40)×2=20×2=40(60 - 40)\times 2 = 20 \times 2 = 40 km =s= s. ✓

Kết luận. Vận tốc hai xe lần lượt là 60 km/h60\ \text{km/h} và 40 km/h40\ \text{km/h}.

Đáp số

v1=60v_1 = 60 km/h; v2=40v_2 = 40 km/h

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.