Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 13.10 trang 26 SBT Vật lí 10

Bài 13. Tổng hợp và phân tích lực. Cân bằng lực

Đề bài

Một con nhện đang treo mình dưới một sợi tơ theo phương thẳng đứng thì bị một cơn gió thổi theo phương ngang làm dây treo lệch đi so với phương thẳng đứng một góc 30°30°. Biết trọng lượng của con nhện là P=0,1P = 0{,}1 N. Xác định độ lớn của lực mà gió tác dụng lên con nhện ở vị trí cân bằng trong Hình 13.2.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 26 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình 13.2 vẽ sợi tơ treo từ trần (giá đỡ gạch chéo phía trên) xuống con nhện. Sợi tơ lệch khỏi phương thẳng đứng (đường đứt nét) một góc 30°30°. Tại vị trí con nhện có hai lực: lực gió F⃗\vec{F} hướng theo phương ngang sang phải, và trọng lượng P⃗\vec{P} hướng thẳng đứng xuống dưới.

Lời giải

Phân tích các lực tác dụng lên con nhện ở vị trí cân bằng:

Con nhện chịu tác dụng của ba lực:
- Trọng lượng P⃗\vec{P} hướng thẳng đứng xuống dưới, độ lớn P=0,1P = 0{,}1 N.
- Lực gió F⃗\vec{F} hướng theo phương ngang.
- Lực căng T⃗\vec{T} của sợi tơ, hướng dọc theo sợi tơ (lệch 30°30° so với phương thẳng đứng).

Điều kiện cân bằng:

Vì con nhện cân bằng nên hợp lực của ba lực bằng 0⃗\vec{0}:
P⃗+F⃗+T⃗=0⃗\vec{P} + \vec{F} + \vec{T} = \vec{0}

Suy ra lực căng T⃗\vec{T} cân bằng với hợp lực của trọng lượng P⃗\vec{P} và lực gió F⃗\vec{F}. Do T⃗\vec{T} nằm dọc theo sợi tơ (lệch 30°30° so với phương thẳng đứng), hợp lực của P⃗\vec{P} và F⃗\vec{F} cũng nằm dọc theo sợi tơ.

Xét tam giác lực (hoặc hình chiếu):

Trọng lượng P⃗\vec{P} theo phương thẳng đứng, lực gió F⃗\vec{F} theo phương ngang, hai lực này vuông góc nhau. Góc giữa sợi tơ (phương của T⃗\vec{T}) và phương thẳng đứng là 30°30°, nên:
tan⁡30°=FP\tan 30° = \dfrac{F}{P}

Tính độ lớn lực gió:
F=P⋅tan⁡30°=0,1×13≈0,1×0,577F = P \cdot \tan 30° = 0{,}1 \times \dfrac{1}{\sqrt{3}} \approx 0{,}1 \times 0{,}577
F≈0,058 NF \approx 0{,}058 \text{ N}

Kiểm tra: Với F≈0,058F \approx 0{,}058 N và P=0,1P = 0{,}1 N thì tan⁡α=0,0580,1=0,58\tan\alpha = \dfrac{0{,}058}{0{,}1} = 0{,}58, suy ra α≈30°\alpha \approx 30° — đúng với giả thiết.

Vậy lực mà gió tác dụng lên con nhện có độ lớn F≈0,058F \approx 0{,}058 N.

Đáp số

F = P·tan30° ≈ 0,058 N

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.