Sách bài tập Vật lí 10

Giải Bài 4.6 trang 8 SBT Vật lí 10

Bài 4. Độ dịch chuyển và quãng đường đi được

Đề bài

Biết d1⃗\vec{d_1} là độ dịch chuyển 3 m về phía đông còn d2⃗\vec{d_2} là độ dịch chuyển 4 m về phía bắc.

a) Hãy vẽ các vectơ độ dịch chuyển d1⃗\vec{d_1}, d2⃗\vec{d_2} và vectơ độ dịch chuyển tổng hợp d⃗\vec{d}.

b) Hãy xác định độ lớn, phương và chiều của độ dịch chuyển d⃗\vec{d}.

Lời giải

a) Vẽ các vectơ độ dịch chuyển

Chọn hệ trục với gốc O là điểm xuất phát, trục Ox hướng về phía đông, trục Oy hướng về phía bắc.

- Vectơ d1⃗\vec{d_1}: từ O vẽ về phía đông, độ dài ứng với 3 m.
- Vectơ d2⃗\vec{d_2}: từ điểm cuối của d1⃗\vec{d_1} vẽ về phía bắc, độ dài ứng với 4 m.
- Vectơ độ dịch chuyển tổng hợp d⃗=d1⃗+d2⃗\vec{d} = \vec{d_1} + \vec{d_2}: nối gốc O với điểm cuối của d2⃗\vec{d_2} (đường chéo).

Vì d1⃗\vec{d_1} hướng đông và d2⃗\vec{d_2} hướng bắc nên hai vectơ vuông góc với nhau; ba vectơ d1⃗\vec{d_1}, d2⃗\vec{d_2}, d⃗\vec{d} tạo thành một tam giác vuông tại điểm cuối của d1⃗\vec{d_1}.

b) Độ lớn, phương và chiều của d⃗\vec{d}

Vì d1⃗⊥d2⃗\vec{d_1} \perp \vec{d_2}, áp dụng định lí Pythagoras cho tam giác vuông:

d=d1 2+d2 2=32+42=9+16=25=5 md = \sqrt{d_1^{\,2} + d_2^{\,2}} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = 5 \text{ m}

Gọi α\alpha là góc hợp bởi d⃗\vec{d} với hướng đông (phương của d1⃗\vec{d_1}):

tan⁡α=d2d1=43≈1,33⇒α≈53∘\tan\alpha = \frac{d_2}{d_1} = \frac{4}{3} \approx 1{,}33 \Rightarrow \alpha \approx 53^\circ

Kết luận: Độ dịch chuyển tổng hợp d⃗\vec{d} có độ lớn 5 m, phương hợp với hướng đông một góc khoảng 53∘53^\circ (hay hợp với hướng bắc một góc khoảng 37∘37^\circ), chiều hướng về phía đông bắc.

Đáp số

Vẽ tam giác vuông: d1⃗\vec{d_1} hướng đông (3 m), d2⃗\vec{d_2} hướng bắc (4 m), d⃗\vec{d} là đường chéod=5d = 5 m; phương hợp với hướng đông góc ≈53∘\approx 53^\circ, chiều về phía đông bắc

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.