Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 2 trang 72 SBT Toán 9

Bài tập ôn tập cuối năm - Đại số   Đã kiểm chéo

Đề bài

Cho hệ phương trình: {x+3y=12x+my=5.\begin{cases} x + 3y = 1 \\ 2x + my = 5. \end{cases}
a) Giải hệ phương trình với m=1m = 1.

b) Tìm các số nguyên mm để hệ phương trình có nghiệm (x;y)(x; y), với x,yx, y đều là số nguyên.

Lời giải

Xét hệ phương trình: {x+3y=12x+my=5\begin{cases} x + 3y = 1 \\ 2x + my = 5 \end{cases}

Từ phương trình thứ nhất ta rút ra x=1−3yx = 1 - 3y (dùng cho cả hai ý).

a) Giải hệ khi m=1m = 1.

Khi m=1m = 1, hệ trở thành: {x+3y=12x+y=5\begin{cases} x + 3y = 1 \\ 2x + y = 5 \end{cases}

Thay x=1−3yx = 1 - 3y vào phương trình thứ hai:

2(1−3y)+y=5⇔2−6y+y=5⇔−5y=3⇔y=−35.2(1 - 3y) + y = 5 \Leftrightarrow 2 - 6y + y = 5 \Leftrightarrow -5y = 3 \Leftrightarrow y = -\dfrac{3}{5}.

Suy ra x=1−3⋅(−35)=1+95=145.x = 1 - 3\cdot\left(-\dfrac{3}{5}\right) = 1 + \dfrac{9}{5} = \dfrac{14}{5}.

Vậy hệ có nghiệm duy nhất (x;y)=(145;−35).\left(x; y\right) = \left(\dfrac{14}{5}; -\dfrac{3}{5}\right).

*Thử lại:* x+3y=145−95=1x + 3y = \dfrac{14}{5} - \dfrac{9}{5} = 1 ✓ và 2x+y=285−35=255=52x + y = \dfrac{28}{5} - \dfrac{3}{5} = \dfrac{25}{5} = 5 ✓.

b) Tìm các số nguyên mm để hệ có nghiệm (x;y)(x; y) với x,yx, y đều là số nguyên.

Thay x=1−3yx = 1 - 3y vào phương trình thứ hai:

2(1−3y)+my=5⇔2−6y+my=5⇔(m−6)y=3.(∗)2(1 - 3y) + my = 5 \Leftrightarrow 2 - 6y + my = 5 \Leftrightarrow (m - 6)y = 3. \quad (*)

- Nếu m=6m = 6 thì (∗)(*) trở thành 0⋅y=30\cdot y = 3 (vô lí), hệ vô nghiệm. Vậy m≠6m \neq 6.
- Nếu m≠6m \neq 6 thì y=3m−6y = \dfrac{3}{m - 6}, và khi đó x=1−3yx = 1 - 3y là số nguyên mỗi khi yy là số nguyên.

Do đó ta chỉ cần y=3m−6y = \dfrac{3}{m-6} là số nguyên, tức là m−6m - 6 là ước của 33. Các ước của 33 là ±1;±3\pm 1; \pm 3:

| m−6m - 6 | mm | y=3m−6y = \dfrac{3}{m-6} | x=1−3yx = 1 - 3y |
|:---:|:---:|:---:|:---:|
| 11 | 77 | 33 | −8-8 |
| −1-1 | 55 | −3-3 | 1010 |
| 33 | 99 | 11 | −2-2 |
| −3-3 | 33 | −1-1 | 44 |

Với mỗi giá trị đó x,yx, y đều là số nguyên.

*Thử lại phương trình 2x+my=52x + my = 5:*
- m=3m = 3: 2⋅4+3⋅(−1)=8−3=52\cdot 4 + 3\cdot(-1) = 8 - 3 = 5 ✓
- m=5m = 5: 2⋅10+5⋅(−3)=20−15=52\cdot 10 + 5\cdot(-3) = 20 - 15 = 5 ✓
- m=7m = 7: 2⋅(−8)+7⋅3=−16+21=52\cdot(-8) + 7\cdot 3 = -16 + 21 = 5 ✓
- m=9m = 9: 2⋅(−2)+9⋅1=−4+9=52\cdot(-2) + 9\cdot 1 = -4 + 9 = 5 ✓

Vậy các số nguyên cần tìm là m∈{3;5;7;9}.m \in \{3; 5; 7; 9\}.

Đáp số

(x;y)=(145;−35)\left(x; y\right) = \left(\dfrac{14}{5}; -\dfrac{3}{5}\right)m∈{3;5;7;9}m \in \{3; 5; 7; 9\}

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.