Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 9.13 trang 53 SBT Toán 9

Bài 28. Đường tròn ngoại tiếp và đường tròn nội tiếp của một tam giác

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA có AB=4AB = 4 cm, AC=6AC = 6 cm. Tính bán kính của đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC.

Lời giải

Phân tích. Gọi rr là bán kính đường tròn nội tiếp tam giác ABCABC và SS là diện tích tam giác, pp là nửa chu vi. Ta dùng công thức S=p⋅rS = p\cdot r (đã học ở lớp 9), suy ra r=Spr = \dfrac{S}{p}.

Bước 1. Tính cạnh huyền BCBC.
Vì tam giác ABCABC vuông tại AA, theo định lí Pythagore:
BC2=AB2+AC2=42+62=16+36=52.BC^2 = AB^2 + AC^2 = 4^2 + 6^2 = 16 + 36 = 52.
Do đó BC=52=213BC = \sqrt{52} = 2\sqrt{13} (cm).

Bước 2. Tính diện tích SS và nửa chu vi pp.
Tam giác vuông tại AA nên hai cạnh góc vuông AB, ACAB,\ AC là đường cao ứng với nhau:
S=12⋅AB⋅AC=12⋅4⋅6=12 (cm2).S = \frac{1}{2}\cdot AB\cdot AC = \frac{1}{2}\cdot 4\cdot 6 = 12\ (\text{cm}^2).
Nửa chu vi:
p=AB+AC+BC2=4+6+2132=5+13 (cm).p = \frac{AB + AC + BC}{2} = \frac{4 + 6 + 2\sqrt{13}}{2} = 5 + \sqrt{13}\ (\text{cm}).

Bước 3. Tính bán kính rr.
r=Sp=125+13=12 (5−13)(5+13)(5−13)=12 (5−13)25−13=12 (5−13)12=5−13.r = \frac{S}{p} = \frac{12}{5 + \sqrt{13}} = \frac{12\,(5 - \sqrt{13})}{(5 + \sqrt{13})(5 - \sqrt{13})} = \frac{12\,(5 - \sqrt{13})}{25 - 13} = \frac{12\,(5 - \sqrt{13})}{12} = 5 - \sqrt{13}.

Vậy r=5−13≈1,39r = 5 - \sqrt{13} \approx 1{,}39 (cm).

Kiểm tra lại. Với tam giác vuông tại AA còn có công thức nhanh r=AB+AC−BC2=4+6−2132=5−13r = \dfrac{AB + AC - BC}{2} = \dfrac{4 + 6 - 2\sqrt{13}}{2} = 5 - \sqrt{13}, trùng với kết quả trên. Mặt khác 13≈3,61\sqrt{13}\approx 3{,}61 nên r≈1,39r \approx 1{,}39 cm, hợp lí vì rr phải nhỏ hơn hai cạnh góc vuông. ✓\checkmark

Đáp số

r=5−13≈1,39r = 5 - \sqrt{13} \approx 1,39 cm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.