Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.40 trang 21 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

Hai vòi nước cùng chảy vào một bể nước cạn, sau 4454\dfrac{4}{5} giờ thì đầy bể. Nếu lúc đầu để vòi thứ nhất chảy riêng và 9 giờ sau mở thêm vòi thứ hai thì sau 65\dfrac{6}{5} giờ nữa mới đầy bể. Hỏi mỗi vòi chảy riêng thì sau bao lâu sẽ đầy bể?

Lời giải

Phân tích. Coi lượng nước đầy bể là 11 (một đơn vị công việc).

Đổi hỗn số: 445=2454\dfrac{4}{5} = \dfrac{24}{5} (giờ).

Gọi ẩn. Gọi thời gian vòi thứ nhất chảy riêng đầy bể là xx (giờ) và thời gian vòi thứ hai chảy riêng đầy bể là yy (giờ), với x>0, y>0x>0,\ y>0.

Khi đó trong 11 giờ:
- Vòi thứ nhất chảy được 1x\dfrac{1}{x} (bể),
- Vòi thứ hai chảy được 1y\dfrac{1}{y} (bể).

Lập hệ phương trình.

*Điều kiện thứ nhất:* Hai vòi cùng chảy thì sau 245\dfrac{24}{5} giờ đầy bể, nên mỗi giờ hai vòi chảy được 524\dfrac{5}{24} bể:
1x+1y=524.\dfrac{1}{x}+\dfrac{1}{y}=\dfrac{5}{24}.

*Điều kiện thứ hai:* Vòi thứ nhất chảy riêng 99 giờ, rồi cả hai vòi cùng chảy thêm 65\dfrac{6}{5} giờ thì đầy bể. Vậy:
- Vòi thứ nhất chảy tổng cộng 9+65=5159+\dfrac{6}{5}=\dfrac{51}{5} (giờ),
- Vòi thứ hai chảy 65\dfrac{6}{5} (giờ),

nên:
515⋅1x+65⋅1y=1.\dfrac{51}{5}\cdot\dfrac{1}{x}+\dfrac{6}{5}\cdot\dfrac{1}{y}=1.

Giải hệ. Đặt a=1x, b=1ya=\dfrac{1}{x},\ b=\dfrac{1}{y} ta được hệ:
{a+b=524515 a+65 b=1\begin{cases} a+b=\dfrac{5}{24}\\[4pt] \dfrac{51}{5}\,a+\dfrac{6}{5}\,b=1\end{cases}

Nhân hai vế phương trình thứ hai với 55:   51a+6b=5\;51a+6b=5.

Từ phương trình thứ nhất: b=524−ab=\dfrac{5}{24}-a. Thế vào:
51a+6(524−a)=5  ⇒  45a+54=5  ⇒  45a=154  ⇒  a=112.51a+6\left(\dfrac{5}{24}-a\right)=5 \;\Rightarrow\; 45a+\dfrac{5}{4}=5 \;\Rightarrow\; 45a=\dfrac{15}{4} \;\Rightarrow\; a=\dfrac{1}{12}.

Suy ra b=524−112=524−224=324=18.b=\dfrac{5}{24}-\dfrac{1}{12}=\dfrac{5}{24}-\dfrac{2}{24}=\dfrac{3}{24}=\dfrac{1}{8}.

Vậy x=12, y=8x=12,\ y=8 (thỏa mãn điều kiện x>0, y>0x>0,\ y>0).

Kiểm tra lại.
- Cùng chảy: 112+18=224+324=524\dfrac{1}{12}+\dfrac{1}{8}=\dfrac{2}{24}+\dfrac{3}{24}=\dfrac{5}{24}, tức đầy bể sau 245=445\dfrac{24}{5}=4\dfrac{4}{5} giờ. Đúng.
- Vòi thứ nhất chảy 515\dfrac{51}{5} giờ được 515⋅112=1720\dfrac{51}{5}\cdot\dfrac{1}{12}=\dfrac{17}{20} bể; vòi thứ hai chảy 65\dfrac{6}{5} giờ được 65⋅18=320\dfrac{6}{5}\cdot\dfrac{1}{8}=\dfrac{3}{20} bể. Tổng =1720+320=1=\dfrac{17}{20}+\dfrac{3}{20}=1 (đầy bể). Đúng.

Kết luận. Vòi thứ nhất chảy riêng thì sau 1212 giờ đầy bể; vòi thứ hai chảy riêng thì sau 88 giờ đầy bể.

Đáp số

Vòi thứ nhất: 12 giờ; vòi thứ hai: 8 giờ

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.