Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.31 trang 18 SBT Toán 9

Chương VI. Hàm số y = ax² (a ≠ 0). Phương trình bậc hai một ẩn   Đã kiểm chéo

Đề bài

Một người đi xe máy từ tỉnh A đến tỉnh B. Sau đó 16 phút có một ô tô đi từ B về A với vận tốc lớn hơn vận tốc của xe máy là 15 km/h. Xe máy gặp ô tô ở một địa điểm cách B 24 km. Tính vận tốc của ô tô, biết rằng quãng đường AB dài 54 km.

Lời giải

Đặt ẩn và điều kiện.

Gọi vận tốc của xe máy là xx (km/h), x>0x>0.

Khi đó vận tốc của ô tô là x+15x+15 (km/h).

Phân tích quãng đường.

Quãng đường AB=54AB=54 km. Hai xe gặp nhau tại một điểm cách BB là 2424 km, nên điểm gặp cách AA là 54−24=3054-24=30 km.

- Xe máy (đi từ AA) đi được 3030 km đến chỗ gặp, hết thời gian 30x\dfrac{30}{x} (giờ).
- Ô tô (đi từ BB) đi được 2424 km đến chỗ gặp, hết thời gian 24x+15\dfrac{24}{x+15} (giờ).

Lập phương trình.

Ô tô khởi hành sau xe máy 1616 phút =1660=415=\dfrac{16}{60}=\dfrac{4}{15} (giờ), nên thời gian xe máy đi nhiều hơn thời gian ô tô đi là 415\dfrac{4}{15} giờ:
30x−24x+15=415.\frac{30}{x}-\frac{24}{x+15}=\frac{4}{15}.

Giải phương trình.

Quy đồng vế trái:
30(x+15)−24xx(x+15)=415  ⇒  6x+450x2+15x=415.\frac{30(x+15)-24x}{x(x+15)}=\frac{4}{15}\;\Rightarrow\;\frac{6x+450}{x^2+15x}=\frac{4}{15}.

Nhân chéo:
15(6x+450)=4(x2+15x)15(6x+450)=4(x^2+15x)
90x+6750=4x2+60x90x+6750=4x^2+60x
4x2−30x−6750=0  ⇔  2x2−15x−3375=0.4x^2-30x-6750=0\;\Leftrightarrow\;2x^2-15x-3375=0.

Ta có Δ=(−15)2−4⋅2⋅(−3375)=225+27000=27225\Delta=(-15)^2-4\cdot2\cdot(-3375)=225+27000=27225, Δ=165\sqrt{\Delta}=165.
x1=15+1654=45  (nhận),x2=15−1654=−37,5  (loại).x_1=\frac{15+165}{4}=45\;(\text{nhận}),\qquad x_2=\frac{15-165}{4}=-37,5\;(\text{loại}).

Vậy vận tốc xe máy là x=45x=45 km/h, vận tốc ô tô là x+15=60x+15=60 km/h.

Kiểm tra lại.

Thời gian xe máy đi 3030 km: 3045=23\dfrac{30}{45}=\dfrac{2}{3} giờ =40=40 phút.

Thời gian ô tô đi 2424 km: 2460=0,4\dfrac{24}{60}=0,4 giờ =24=24 phút.

Hiệu hai thời gian: 40−24=1640-24=16 phút — đúng với đề bài.

Kết luận. Vận tốc của ô tô là 6060 km/h.

Đáp số

Vận tốc ô tô: 60 km/h (vận tốc xe máy: 45 km/h)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.