Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.26 trang 17 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương VI

Đề bài

*Hình chữ nhật vàng* là hình chữ nhật có thể chia thành một hình vuông và hình chữ nhật thứ hai có các kích thước tỉ lệ với các kích thước tương ứng của hình chữ nhật ban đầu (với cùng hệ số tỉ lệ). Tỉ số xx giữa chiều dài và chiều rộng của hình chữ nhật vàng được gọi là *tỉ lệ vàng*.

a) Tìm tỉ số giữa chiều dài và chiều rộng của hình chữ nhật ABCDABCD và hình chữ nhật EBCFEBCF.

b) Tìm giá trị chính xác của tỉ lệ vàng bằng cách đặt hai tỉ số ở câu a bằng nhau rồi tìm xx.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 17 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hình chữ nhật ABCDABCD với AA ở góc trên trái, BB ở góc trên phải, CC ở góc dưới phải, DD ở góc dưới trái. Điểm EE nằm trên cạnh ABAB, điểm FF nằm trên cạnh DCDC; đoạn EFEF chia hình chữ nhật thành hình vuông AEFDAEFD (bên trái) và hình chữ nhật EBCFEBCF (bên phải). Cạnh ADAD (chiều rộng) có độ dài bằng 1; đoạn DFDF bằng 1; đoạn FCFC bằng x−1x-1; toàn bộ chiều dài DC=xDC = x.

Lời giải

a) Tìm tỉ số giữa chiều dài và chiều rộng của hai hình chữ nhật.

*Hình chữ nhật ABCDABCD:* chiều dài DC=xDC = x, chiều rộng AD=1AD = 1. Do đó
chiều dàichiều rộng=x1=x.\dfrac{\text{chiều dài}}{\text{chiều rộng}} = \dfrac{x}{1} = x.

*Hình chữ nhật EBCFEBCF:* hai cạnh của nó là FC=EB=x−1FC = EB = x - 1 và BC=EF=AD=1BC = EF = AD = 1.

Vì ABCDABCD là hình chữ nhật vàng nên x≈1,6>2x \approx 1{,}6 > 2 là sai; thực tế 1<x<21 < x < 2, suy ra x−1<1x - 1 < 1. Vậy cạnh dài là 11 và cạnh ngắn là x−1x - 1. Do đó
chiều dàichiều rộng=1x−1.\dfrac{\text{chiều dài}}{\text{chiều rộng}} = \dfrac{1}{x-1}.

b) Tìm giá trị chính xác của tỉ lệ vàng.

Vì hình chữ nhật EBCFEBCF có các kích thước tỉ lệ với các kích thước tương ứng của hình chữ nhật ban đầu ABCDABCD (cùng hệ số tỉ lệ), nên hai tỉ số ở câu a phải bằng nhau:
x=1x−1.x = \dfrac{1}{x-1}.

Với điều kiện x>1x > 1, nhân hai vế với x−1x - 1:
x(x−1)=1  ⇔  x2−x−1=0.x(x-1) = 1 \;\Leftrightarrow\; x^2 - x - 1 = 0.

Đây là phương trình bậc hai một ẩn. Ta có Δ=(−1)2−4⋅1⋅(−1)=1+4=5>0\Delta = (-1)^2 - 4\cdot 1 \cdot(-1) = 1 + 4 = 5 > 0, nên phương trình có hai nghiệm:
x1=1+52,x2=1−52.x_1 = \dfrac{1 + \sqrt{5}}{2}, \qquad x_2 = \dfrac{1 - \sqrt{5}}{2}.

Vì xx là tỉ số hai độ dài nên x>0x > 0; hơn nữa x>1x > 1. Ta thấy x2=1−52<0x_2 = \dfrac{1-\sqrt 5}{2} < 0 (loại), chỉ nhận
x=1+52.x = \dfrac{1 + \sqrt{5}}{2}.

Kiểm tra: với x=1+52x = \dfrac{1+\sqrt5}{2} thì x−1=−1+52x - 1 = \dfrac{-1+\sqrt5}{2} và 1x−1=25−1=2(5+1)(5−1)(5+1)=2(5+1)4=5+12=x.\dfrac{1}{x-1} = \dfrac{2}{\sqrt5 - 1} = \dfrac{2(\sqrt5+1)}{(\sqrt5-1)(\sqrt5+1)} = \dfrac{2(\sqrt5+1)}{4} = \dfrac{\sqrt5+1}{2} = x. Hai tỉ số bằng nhau, thỏa mãn.

Vậy tỉ lệ vàng có giá trị chính xác là x=1+52≈1,618.x = \dfrac{1+\sqrt5}{2} \approx 1{,}618.

Đáp số

Tỉ số của ABCDABCD là xx; tỉ số của EBCFEBCF là 1x−1\dfrac{1}{x-1}x=1+52≈1,618x = \dfrac{1+\sqrt5}{2} \approx 1,618

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.