Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.22 trang 14 SBT Toán 9

Bài 20. Định lí Viète và ứng dụng

Đề bài

Chứng tỏ rằng nếu phương trình bậc hai ax2+bx+c=0ax^2 + bx + c = 0 có hai nghiệm là x1x_1, x2x_2 thì đa thức ax2+bx+cax^2 + bx + c có thể phân tích được thành nhân tử như sau:
ax2+bx+c=a(x−x1)(x−x2).ax^2 + bx + c = a(x - x_1)(x - x_2).
Áp dụng: Hãy phân tích các đa thức sau thành nhân tử:
2x2−9x+72x^2 - 9x + 7; 4x2+(2−3)x−7+24x^2 + (\sqrt{2} - 3)x - 7 + \sqrt{2}.

Lời giải

Phần chứng minh.

Giả sử phương trình ax2+bx+c=0ax^2+bx+c=0 (với a≠0a\neq 0) có hai nghiệm x1, x2x_1,\ x_2. Theo định lí Viète, ta có:
x1+x2=−ba,x1x2=ca.x_1+x_2=-\frac{b}{a},\qquad x_1x_2=\frac{c}{a}.

Xét tích a(x−x1)(x−x2)a(x-x_1)(x-x_2) và khai triển:
a(x−x1)(x−x2)=a[x2−(x1+x2)x+x1x2].a(x-x_1)(x-x_2)=a\big[x^2-(x_1+x_2)x+x_1x_2\big].

Thay x1+x2=−bax_1+x_2=-\dfrac{b}{a} và x1x2=cax_1x_2=\dfrac{c}{a} vào, ta được:
a[x2−(−ba)x+ca]=a[x2+bax+ca]=ax2+bx+c.a\Big[x^2-\Big(-\frac{b}{a}\Big)x+\frac{c}{a}\Big]=a\Big[x^2+\frac{b}{a}x+\frac{c}{a}\Big]=ax^2+bx+c.

Vậy ax2+bx+c=a(x−x1)(x−x2)ax^2+bx+c=a(x-x_1)(x-x_2) (đpcm).

Áp dụng.

a) Phân tích 2x2−9x+72x^2-9x+7.

Giải phương trình 2x2−9x+7=02x^2-9x+7=0 (dạng ax2+bx+c=0ax^2+bx+c=0 với a=2a=2). Ta có a+b+c=2+(−9)+7=0a+b+c=2+(-9)+7=0 nên phương trình có hai nghiệm:
x1=1,x2=ca=72.x_1=1,\qquad x_2=\frac{c}{a}=\frac{7}{2}.

Áp dụng công thức vừa chứng minh với a=2a=2:
2x2−9x+7=2(x−1)(x−72)=(x−1)(2x−7).2x^2-9x+7=2(x-1)\Big(x-\frac{7}{2}\Big)=(x-1)(2x-7).

Kiểm tra: (x−1)(2x−7)=2x2−7x−2x+7=2x2−9x+7(x-1)(2x-7)=2x^2-7x-2x+7=2x^2-9x+7 (đúng).

b) Phân tích 4x2+(2−3)x−7+24x^2+(\sqrt{2}-3)x-7+\sqrt{2}.

Giải phương trình 4x2+(2−3)x+(2−7)=04x^2+(\sqrt{2}-3)x+(\sqrt{2}-7)=0 với a=4, b=2−3, c=2−7a=4,\ b=\sqrt{2}-3,\ c=\sqrt{2}-7.

Tính biệt thức:
Δ=b2−4ac=(2−3)2−4⋅4⋅(2−7).\Delta=b^2-4ac=(\sqrt{2}-3)^2-4\cdot4\cdot(\sqrt{2}-7).
(2−3)2=2−62+9=11−62,16(2−7)=162−112.(\sqrt{2}-3)^2=2-6\sqrt{2}+9=11-6\sqrt{2},\qquad 16(\sqrt{2}-7)=16\sqrt{2}-112.
Δ=11−62−162+112=123−222.\Delta=11-6\sqrt{2}-16\sqrt{2}+112=123-22\sqrt{2}.

Nhận thấy 123−222=121−2⋅112+2=(11−2)2123-22\sqrt{2}=121-2\cdot11\sqrt{2}+2=(11-\sqrt{2})^2, nên Δ=11−2\sqrt{\Delta}=11-\sqrt{2} (vì 11>211>\sqrt{2}).

Hai nghiệm:
x=−(2−3)±(11−2)2⋅4=3−2±(11−2)8.x=\frac{-(\sqrt{2}-3)\pm(11-\sqrt{2})}{2\cdot4}=\frac{3-\sqrt{2}\pm(11-\sqrt{2})}{8}.
x1=3−2+11−28=14−228=7−24,x2=3−2−11+28=−88=−1.x_1=\frac{3-\sqrt{2}+11-\sqrt{2}}{8}=\frac{14-2\sqrt{2}}{8}=\frac{7-\sqrt{2}}{4},\qquad x_2=\frac{3-\sqrt{2}-11+\sqrt{2}}{8}=\frac{-8}{8}=-1.

Áp dụng công thức với a=4a=4:
4x2+(2−3)x−7+2=4(x−7−24)(x−(−1))=(4x−7+2)(x+1).4x^2+(\sqrt{2}-3)x-7+\sqrt{2}=4\Big(x-\frac{7-\sqrt{2}}{4}\Big)\big(x-(-1)\big)=(4x-7+\sqrt{2})(x+1).

Kiểm tra: (4x−7+2)(x+1)=4x2+4x−7x−7+2 x+2=4x2+(2−3)x−7+2(4x-7+\sqrt{2})(x+1)=4x^2+4x-7x-7+\sqrt{2}\,x+\sqrt{2}=4x^2+(\sqrt{2}-3)x-7+\sqrt{2} (đúng).

Đáp số

đpcm2x2−9x+7=(x−1)(2x−7)2x^2-9x+7=(x-1)(2x-7)4x2+(2−3)x−7+2=(x+1)(4x−7+2)4x^2+(\sqrt{2}-3)x-7+\sqrt{2}=(x+1)(4x-7+\sqrt{2})

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.