Sách bài tập Toán 9 Tập hai

Giải Bài 6.15 trang 10 SBT Toán 9

Bài 19. Phương trình bậc hai một ẩn

Đề bài

Quỹ đạo chuyển động của một quả bóng được cho bởi công thức y=1,5+x−0,098x2y = 1,5 + x - 0,098x^2, trong đó yy (mét) là độ cao của quả bóng so với mặt đất và xx (mét) là khoảng cách theo phương ngang từ vị trí của quả bóng đến vị trí ném (xem hình bên). Tính khoảng cách theo phương ngang từ vị trí ném bóng đến vị trí quả bóng chạm đất.

Bài có hình vẽ / bảng trong sách — xem ở trang 10 · mở sách.
Hình trong bài (mô tả bằng lời):

Hệ trục toạ độ OxyOxy: trục hoành xx, trục tung yy. Đồ thị là một đường parabol quay bề lõm xuống dưới, biểu diễn quỹ đạo y=1,5+x−0,098x2y = 1,5 + x - 0,098x^2. Parabol cắt trục tung tại điểm có tung độ 1,51,5 (độ cao ban đầu khi ném bóng), đi lên đến đỉnh rồi hạ xuống cắt trục hoành (mặt đất).

Lời giải

Quả bóng chạm đất khi độ cao y=0y = 0, tức là khoảng cách theo phương ngang xx thoả mãn phương trình:

1,5+x−0,098x2=01{,}5 + x - 0{,}098x^2 = 0

Viết lại thành phương trình bậc hai một ẩn (nhân hai vế với −1-1):

0,098x2−x−1,5=00{,}098x^2 - x - 1{,}5 = 0

Đây là phương trình bậc hai với a=0,098a = 0{,}098, b=−1b = -1, c=−1,5c = -1{,}5.

Tính biệt thức:

Δ=b2−4ac=(−1)2−4⋅0,098⋅(−1,5)=1+0,588=1,588\Delta = b^2 - 4ac = (-1)^2 - 4\cdot 0{,}098\cdot(-1{,}5) = 1 + 0{,}588 = 1{,}588

Vì Δ=1,588>0\Delta = 1{,}588 > 0 nên phương trình có hai nghiệm phân biệt:

Δ=1,588≈1,26\sqrt{\Delta} = \sqrt{1{,}588} \approx 1{,}26

x1=−b+Δ2a=1+1,262⋅0,098=2,260,196≈11,53x_1 = \frac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{1 + 1{,}26}{2\cdot 0{,}098} = \frac{2{,}26}{0{,}196} \approx 11{,}53

x2=−b−Δ2a=1−1,260,196≈−1,33x_2 = \frac{-b - \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{1 - 1{,}26}{0{,}196} \approx -1{,}33

Vì xx là khoảng cách theo phương ngang nên x>0x > 0, ta loại nghiệm x2≈−1,33<0x_2 \approx -1{,}33 < 0.

Vậy khoảng cách theo phương ngang từ vị trí ném bóng đến vị trí quả bóng chạm đất là x≈11,53x \approx 11{,}53 (mét).

Đáp số

x ≈ 11,53 m

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.