Mục lục Bài 189/189
Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.35 trang 72 SBT Toán 9

Bài tập cuối Chương V. Đường tròn

Đề bài

Cho đường tròn tâm OO, đường kính MNMN. Một đường tròn (N)(N) cắt (O)(O) tại AA và BB.

a) Chứng minh rằng MAMA và MBMB là hai tiếp tuyến của (N)(N).

b) Đường thẳng qua NN và vuông góc với NANA cắt MBMB tại CC. Chứng minh hai điểm MM và NN đối xứng với nhau qua OCOC.

c) Đường thẳng qua MM và vuông góc với MAMA cắt NBNB tại DD. Chứng minh ba điểm OO, CC và DD thẳng hàng.

Lời giải

Nhận xét chung. Hai đường tròn (O)(O) và (N)(N) đều có tâm nằm trên đường thẳng MNMN, nên hình vẽ đối xứng qua MNMN. Phép đối xứng trục MNMN biến giao điểm AA thành giao điểm BB. Do đó:
∠AMN=∠BMN,∠ANM=∠BNM.\angle AMN=\angle BMN,\qquad \angle ANM=\angle BNM.

### a) MA,  MBMA,\;MB là hai tiếp tuyến của (N)(N)

Vì AA nằm trên đường tròn (O)(O) có MNMN là đường kính nên ∠MAN=90∘\angle MAN=90^\circ (góc nội tiếp chắn nửa đường tròn), tức là MA⊥NAMA\perp NA.

Mà AA lại là giao điểm nên A∈(N)A\in(N), do đó NANA là một bán kính của (N)(N). Đường thẳng MAMA vuông góc với bán kính NANA tại đầu mút AA của bán kính ấy, nên MAMA là tiếp tuyến của (N)(N).

Tương tự, B∈(O)B\in(O) nên ∠MBN=90∘\angle MBN=90^\circ, suy ra MB⊥NBMB\perp NB; NBNB là bán kính của (N)(N) nên MBMB là tiếp tuyến của (N)(N). (đpcm)

###

b) MM và NN đối xứng qua OCOC

Vì OO là tâm (O)(O) nên OM=ONOM=ON, tức OO nằm trên đường trung trực của MNMN. Vậy chỉ cần chứng minh CC cũng nằm trên trung trực của MNMN, nghĩa là CM=CNCM=CN; khi đó OCOC chính là đường trung trực của MNMN và M,NM,N đối xứng nhau qua OCOC.

Đặt ∠BNM=∠ANM=β\angle BNM=\angle ANM=\beta, do đó ∠ANB=2β\angle ANB=2\beta.

Tam giác MBNMBN vuông tại BB (câu a) có ∠MNB=β\angle MNB=\beta nên
∠NMC=∠NMB=90∘−β.(1)\angle NMC=\angle NMB=90^\circ-\beta. \qquad (1)

Theo giả thiết NC⊥NANC\perp NA nên ∠ANC=90∘\angle ANC=90^\circ. Tia NCNC nằm ngoài tia NBNB (về phía BB), nên
∠BNC=∠ANC−∠ANB=90∘−2β,\angle BNC=\angle ANC-\angle ANB=90^\circ-2\beta,
do đó
∠MNC=∠MNB+∠BNC=β+(90∘−2β)=90∘−β.(2)\angle MNC=\angle MNB+\angle BNC=\beta+(90^\circ-2\beta)=90^\circ-\beta. \qquad (2)

Từ (1)(1) và (2)(2) suy ra ∠NMC=∠MNC\angle NMC=\angle MNC, nên tam giác MNCMNC cân tại CC, tức CM=CNCM=CN.

Vậy CC nằm trên đường trung trực của MNMN. Cùng với OO (vì OM=ONOM=ON), đường thẳng OCOC là trung trực của MNMN, nên MM và NN đối xứng nhau qua OCOC. (đpcm)

###

c) O,  C,  DO,\;C,\;D thẳng hàng

Làm hoàn toàn tương tự câu

b) với điểm DD. Đặt ∠AMN=∠BMN=α\angle AMN=\angle BMN=\alpha, khi đó ∠AMB=2α\angle AMB=2\alpha.

Tam giác MANMAN vuông tại AA có ∠AMN=α\angle AMN=\alpha nên ∠ANM=90∘−α\angle ANM=90^\circ-\alpha, do đó
∠MND=∠MNB=90∘−α.(3)\angle MND=\angle MNB=90^\circ-\alpha. \qquad (3)

Theo giả thiết MD⊥MAMD\perp MA nên ∠AMD=90∘\angle AMD=90^\circ. Tia MDMD nằm ngoài tia MBMB (về phía BB), nên
∠BMD=∠AMD−∠AMB=90∘−2α,\angle BMD=\angle AMD-\angle AMB=90^\circ-2\alpha,
do đó
∠NMD=∠NMB+∠BMD=α+(90∘−2α)=90∘−α.(4)\angle NMD=\angle NMB+\angle BMD=\alpha+(90^\circ-2\alpha)=90^\circ-\alpha. \qquad (4)

Từ (3)(3) và (4)(4) suy ra ∠MND=∠NMD\angle MND=\angle NMD, nên tam giác MNDMND cân tại DD, tức DM=DNDM=DN.

Vậy DD cũng nằm trên đường trung trực của MNMN. Mà theo câu

b) cả OO và CC đều nằm trên đường trung trực của MNMN. Ba điểm OO, CC, DD cùng thuộc một đường thẳng (đường trung trực của MNMN), nên OO, CC, DD thẳng hàng. (đpcm)

Đáp số

đpcmđpcmđpcm

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.