Giải Bài 5.32 trang 72 SBT Toán 9
Đề bài
Cho tam giác vuông tại , đường cao . Từ và từ kẻ hai đường thẳng tiếp xúc với đường tròn lần lượt tại và . Chứng minh rằng:
a) Hai điểm và đối xứng với nhau qua ;
b) tiếp xúc với đường tròn đường kính .
Lời giải
Nhận xét ban đầu. Vì là đường cao hạ từ xuống nên khoảng cách từ tâm đến đường thẳng bằng đúng bán kính . Do đó là một tiếp tuyến của đường tròn , với tiếp điểm chính là .
Như vậy, từ có hai tiếp tuyến tới là và ; từ có hai tiếp tuyến là và .
a) Hai điểm và đối xứng với nhau qua .
Xét hai tiếp tuyến và kẻ từ . Ta có:
- (hai tiếp tuyến cùng xuất phát từ );
- (cùng là bán kính);
- là cạnh chung.
Suy ra (c.c.c), do đó , nghĩa là là tia phân giác của :
Tương tự, xét hai tiếp tuyến và kẻ từ , ta có (c.c.c), nên là tia phân giác của :
Vì tia nằm giữa hai tia , (do nằm giữa và ) nên:
Vậy ba điểm , , thẳng hàng. Lại có , nên là trung điểm của . Do đó và đối xứng với nhau qua (đpcm).
b) tiếp xúc với đường tròn đường kính .
Gọi là trung điểm của ; đường tròn đường kính có tâm và bán kính .
Vì là tiếp tuyến tại nên , tức . Vì là tiếp tuyến tại nên , tức .
Suy ra và cả hai cùng vuông góc với đường thẳng . Khi đó khoảng cách từ đến bằng , khoảng cách từ đến bằng , và , nằm cùng một phía đối với .
Gọi là khoảng cách từ đến (). Vì là trung điểm nên là đường trung bình của hình thang vuông :
Mặt khác, theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau: và , nên
Do đó
Khoảng cách từ tâm đến đường thẳng đúng bằng bán kính , nên tiếp xúc với đường tròn đường kính (đpcm).
*(Nhận xét: vì nên nằm trên đường tròn đường kính ; tiếp điểm của với đường tròn này chính là điểm .)*
Đáp số
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.