Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.30 trang 71 SBT Toán 9

Bài tập ôn tập chương V

Đề bài

Cho tam giác vuông ABCABC (A^=90°\widehat{A} = 90°) có C^=30°\widehat{C} = 30° và AB=3AB = 3 cm. Đường phân giác của góc BB cắt ACAC tại DD.

a) Chứng minh rằng đường tròn (D;DA)(D; DA) tiếp xúc với cạnh BCBC.

b) Tính độ dài cung nằm trong góc BDCBDC của đường tròn (D;DA)(D; DA) và diện tích hình quạt tròn tương ứng với cung ấy.

c) Tính diện tích hình vành khuyên tạo bởi hai đường tròn (D;DA)(D; DA) và (D;DC)(D; DC).

Lời giải

## Hình vẽ và các yếu tố ban đầu

Tam giác ABCABC vuông tại AA, C^=30∘\widehat{C} = 30^\circ nên B^=90∘−30∘=60∘\widehat{B} = 90^\circ - 30^\circ = 60^\circ.

Vì BDBD là phân giác của góc BB nên:
ABD^=DBC^=60∘2=30∘.\widehat{ABD} = \widehat{DBC} = \dfrac{60^\circ}{2} = 30^\circ.

Tính ADAD: Trong tam giác ABDABD vuông tại AA, ta có:
AD=AB⋅tan⁡ABD^=3⋅tan⁡30∘=3⋅33=3 (cm).AD = AB \cdot \tan\widehat{ABD} = 3 \cdot \tan 30^\circ = 3 \cdot \dfrac{\sqrt{3}}{3} = \sqrt{3}\ (\text{cm}).

Vậy bán kính đường tròn (D;DA)(D; DA) là R=DA=3R = DA = \sqrt{3} cm.

## a) Chứng minh (D;DA)(D; DA) tiếp xúc với BCBC

Kẻ DH⊥BCDH \perp BC tại HH.

Vì AC⊥ABAC \perp AB (do A^=90∘\widehat{A} = 90^\circ) nên DADA chính là khoảng cách từ DD đến đường thẳng ABAB.

Điểm DD nằm trên tia phân giác của góc BB, mà mọi điểm trên tia phân giác của một góc thì cách đều hai cạnh của góc đó, nên:
DH=DA.DH = DA.

Suy ra khoảng cách từ tâm DD đến đường thẳng BCBC bằng đúng bán kính:
d(D,BC)=DH=DA=R.d(D, BC) = DH = DA = R.

Vậy đường thẳng BCBC tiếp xúc với đường tròn (D;DA)(D; DA) (tiếp điểm là HH). (đpcm)

##

b) Độ dài cung trong góc BDCBDC và diện tích hình quạt

Số đo góc ở tâm: Trong tam giác ABDABD vuông tại AA:
ADB^=90∘−ABD^=90∘−30∘=60∘.\widehat{ADB} = 90^\circ - \widehat{ABD} = 90^\circ - 30^\circ = 60^\circ.

Vì ba điểm AA, DD, CC thẳng hàng nên:
BDC^=180∘−ADB^=180∘−60∘=120∘.\widehat{BDC} = 180^\circ - \widehat{ADB} = 180^\circ - 60^\circ = 120^\circ.

Cung nằm trong góc BDCBDC ứng với góc ở tâm n=120∘n = 120^\circ.

Độ dài cung:
l=πRn180=π⋅3⋅120180=2π33≈3,63 (cm).l = \dfrac{\pi R n}{180} = \dfrac{\pi \cdot \sqrt{3} \cdot 120}{180} = \dfrac{2\pi\sqrt{3}}{3} \approx 3{,}63\ (\text{cm}).

Diện tích hình quạt tròn:
Sq=πR2n360=π⋅(3)2⋅120360=π⋅3⋅120360=π≈3,14 (cm2).S_q = \dfrac{\pi R^2 n}{360} = \dfrac{\pi \cdot (\sqrt{3})^2 \cdot 120}{360} = \dfrac{\pi \cdot 3 \cdot 120}{360} = \pi \approx 3{,}14\ (\text{cm}^2).

##

c) Diện tích hình vành khuyên tạo bởi (D;DA)(D; DA) và (D;DC)(D; DC)

Tính ACAC: Trong tam giác ABCABC vuông tại AA:
AC=ABtan⁡C^=3tan⁡30∘=333=33 (cm).AC = \dfrac{AB}{\tan\widehat{C}} = \dfrac{3}{\tan 30^\circ} = \dfrac{3}{\frac{\sqrt{3}}{3}} = 3\sqrt{3}\ (\text{cm}).

Tính DCDC: Vì DD nằm giữa AA và CC nên:
DC=AC−AD=33−3=23 (cm).DC = AC - AD = 3\sqrt{3} - \sqrt{3} = 2\sqrt{3}\ (\text{cm}).

Hai đường tròn cùng tâm DD có bán kính R1=DA=3R_1 = DA = \sqrt{3} cm và R2=DC=23R_2 = DC = 2\sqrt{3} cm.

Diện tích hình vành khuyên:
S=πR22−πR12=π[(23)2−(3)2]=π(12−3)=9π≈28,27 (cm2).S = \pi R_2^2 - \pi R_1^2 = \pi\left[(2\sqrt{3})^2 - (\sqrt{3})^2\right] = \pi(12 - 3) = 9\pi \approx 28{,}27\ (\text{cm}^2).

Đáp số

đpcmĐộ dài cung l=2π33≈3,63l = \dfrac{2\pi\sqrt{3}}{3} \approx 3{,}63 cm; diện tích hình quạt Sq=π≈3,14S_q = \pi \approx 3{,}14 cm²S=9π≈28,27S = 9\pi \approx 28{,}27 cm²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.