Sách bài tập Toán 9 Tập một

Giải Bài 5.21 trang 65 SBT Toán 9

Bài tập cuối chương V

Đề bài

Cho tam giác ABCABC vuông tại AA, có đường cao AHAH.

a) Chứng minh rằng BCBC tiếp xúc với đường tròn (A)(A) bán kính AHAH;

b) Gọi MM và NN là các điểm đối xứng với HH lần lượt qua ABAB và ACAC. Chứng minh rằng BMBM và CNCN là hai tiếp tuyến của (A)(A);

c) Chứng minh rằng MNMN là một đường kính của (A)(A);

d) Tính diện tích của tứ giác BMNCBMNC, biết HB=2HB = 2 cm và HC=4,5HC = 4{,}5 cm.

Lời giải

a) BCBC tiếp xúc với đường tròn (A)(A) bán kính AHAH

Vì AHAH là đường cao của tam giác ABCABC nên AH⊥BCAH \perp BC tại HH.

Do đó khoảng cách từ tâm AA đến đường thẳng BCBC bằng AHAH, đúng bằng bán kính của đường tròn (A)(A).

Vậy BCBC tiếp xúc với đường tròn (A)(A) bán kính AHAH (tiếp điểm là HH). (đpcm)

b) BMBM và CNCN là hai tiếp tuyến của (A)(A)

Vì MM đối xứng với HH qua ABAB nên ABAB là trung trực của HMHM, suy ra:
AM=AHvàBM=BH.AM = AH \quad\text{và}\quad BM = BH.

Từ AM=AHAM = AH nên MM nằm trên đường tròn (A)(A).

Phép đối xứng qua ABAB biến HH thành MM và giữ nguyên A, BA,\ B (vì A,BA, B thuộc trục ABAB), nên biến tam giác ABHABH thành tam giác ABMABM. Do đó:
AMB^=AHB^=90∘.\widehat{AMB} = \widehat{AHB} = 90^\circ.

Vậy BM⊥AMBM \perp AM tại điểm MM thuộc (A)(A), nên BMBM là tiếp tuyến của (A)(A) tại MM.

Chứng minh hoàn toàn tương tự với NN đối xứng HH qua ACAC: AN=AHAN = AH, CN=CHCN = CH và ANC^=AHC^=90∘\widehat{ANC} = \widehat{AHC} = 90^\circ, nên CNCN là tiếp tuyến của (A)(A) tại NN. (đpcm)

c) MNMN là một đường kính của (A)(A)

Vì ABAB là trung trực của HMHM nên ABAB là tia phân giác của góc HAM^\widehat{HAM}, suy ra:
HAM^=2 HAB^.\widehat{HAM} = 2\,\widehat{HAB}.

Tương tự ACAC là tia phân giác của góc HAN^\widehat{HAN}, suy ra:
HAN^=2 HAC^.\widehat{HAN} = 2\,\widehat{HAC}.

Do đó:
MAN^=HAM^+HAN^=2(HAB^+HAC^)=2 BAC^=2⋅90∘=180∘.\widehat{MAN} = \widehat{HAM} + \widehat{HAN} = 2\big(\widehat{HAB} + \widehat{HAC}\big) = 2\,\widehat{BAC} = 2\cdot 90^\circ = 180^\circ.

Vậy ba điểm M, A, NM,\ A,\ N thẳng hàng. Mà AM=AN=AHAM = AN = AH (cùng bằng bán kính) nên AA là trung điểm của MNMN.

Vậy MNMN là một đường kính của đường tròn (A)(A). (đpcm)

d) Diện tích tứ giác BMNCBMNC với HB=2HB = 2 cm, HC=4,5HC = 4{,}5 cm

Tam giác ABCABC vuông tại AA có đường cao AHAH nên theo hệ thức lượng:
AH2=HB⋅HC=2⋅4,5=9 ⇒ AH=3 (cm).AH^2 = HB \cdot HC = 2 \cdot 4{,}5 = 9 \ \Rightarrow\ AH = 3 \ (\text{cm}).

Suy ra bán kính (A)(A) là 33 cm và đường kính MN=2⋅AH=6MN = 2\cdot AH = 6 cm.

Theo câu b): BM=BH=2BM = BH = 2 cm và CN=CH=4,5CN = CH = 4{,}5 cm.

Theo câu

b) và c): BM⊥MNBM \perp MN và CN⊥MNCN \perp MN, nên BM∥CNBM \parallel CN. Vậy BMNCBMNC là hình thang vuông với hai đáy BM, CNBM,\ CN và đường cao MNMN.

Diện tích:
SBMNC=(BM+CN)⋅MN2=(2+4,5)⋅62=6,5⋅62=19,5 (cm2).S_{BMNC} = \frac{(BM + CN)\cdot MN}{2} = \frac{(2 + 4{,}5)\cdot 6}{2} = \frac{6{,}5 \cdot 6}{2} = 19{,}5 \ (\text{cm}^2).

Vậy diện tích tứ giác BMNCBMNC bằng 19,5 cm219{,}5\ \text{cm}^2.

Đáp số

đpcmđpcmđpcm19,5 cm²

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.